Stefnumótavefur

J.D. Salinger á afmæli í dag.

Hver þjóð hefur sína siði. Á Íslandi er horft á Áramótaskaup rétt fyrir áramótin. Í Danmörku er skipar 90-ára afmælið sama sess.

Ég tilnefni hinn svo kallaða „gasmann“ sem var einstaklega lagið að sjá fyrir aukna táragas- og piparúðanotkun Íslendinga á árinu.

Að segja þetta einu sinni er óheppni, að segja þetta tvisvar …

Ég óska öllum lesendum gleðilegra jóla og þakka lesturinn á liðnu ári. Þakka líka fyrir allar jákvæðu og uppbyggilegu athugasemdirnar.  

Over and out.

Þetta er veruleikinn sem blasir við okkur næstu ár en hann er ekki og var aldrei óhjákvæmilegur. En því lengur sem „björgunarleiðangurinn“ sem ríkisstjórnin og meirihlutinn á alþingi eru núna í fær að standa yfir því meiri hætta er á því að ekki verði snúið við. Þess vegna þarf að kjósa sem fyrst og flokkarnir að kynna afstöðu sína til láns og skilyrða frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnu, fyrirkomulags peningamála og hvað eigi að gera við þá sem orsökuðu vandann.

Í dag lenti ég því að bera (við þriðja mann) þvottavél af gerðinni Whirlpool niður nokkrar hæðir. Verð ég að viðurkenna að ég hef sjaldan kynnst öðru eins skrímsli.

Það sem var þó merkilegast er að ekki var hægt að koma vélinni út úr baðherberginu án þess að skrúfa af hurð. Aldrei skil ég í fólki sem kaupir sér húsgögn sem ekki er hægt að koma inn og út án meiri háttar tilfæringa.  

Það verður að segja eins og er að svefnsófinn sem við keyptum í september telst hreinasta léttvigtarhúsgagn í samanburði við ferlíkið sem þurfti að flytja í dag. 

Í umræðu nútímans um lausnir gleymist stundum eldri hugsun sem ekki var eins „lausnamiðuð“ að því leyti að ekki þótt nóg að leysa málin - það þurfti að finna á þeim réttláta lausn. Réttlæti er hugtak sem gleymdist eftir að alræði auðhyggjunnar varð ríkjandi.

Ríkisstjórnin er þegar búin að kynna eina lausn á skuldabyrði þjóðarinnar. Í henni felst niðurskurður til menntunar, menningar, heilbrigðismála og alls þess sem gerir mannlífið gott og göfugt. Sú lausn er ekkert sérstaklega réttlátt, en á sama tíma æpir þjóðarsálin á réttlæti gagnvart óreiðumönnunum sem steyptu almenningi í skuldir á meðan þeir söfnuðu sjálfir auði.

Ég bendi á grein Ragnars Önundarsonar í Morgunblaðinu sl. mánudag. Ragnar var einn örfárra sem varaði við því sem væri að fara að gerast í aðdraganda kreppunnar. Orð hans hafa því aðeins meira vægi en boðskapur hagfræðinganna sem glöddust í hrunadansinum, spáðu endalausri velsæld og eru nú þegar aftur mættir á sviðið með nýjar lausnir í anda þeirra sem komu þjóðarbúinu í þrot.

Þar segir Ragnar:

„Auðæfi hinna ofríku eru í seinni tíð að mestu fengin með eignatilfærslum. Ekki með vinnu og ekki með rekstri sem skapar atvinnu handa fólki. Vanhugsuð framkvæmd einkavæðingar, verðbólur á hlutabréfa- og fasteignamarkaði vegna lánaþenslu og sjálftaka ofurlauna eru nýleg dæmi. Erfitt er að rekja frá hverjum fé var tekið. Hinir ofríku hafa að vísu sumir tapað fé nýlega, væntanlega að hluta. Það breytir ekki því að féð er eða var illa fengið. Sumir hafa þegar flutt fé úr landi, en aðrir leitað skjóls innanlands. Það er hrópandi ranglæti að þeir sem féflettir hafa verið með eignatilfærslum beri kostnað við að vernda eignir fjárplógsmannanna. Munum að slík fjáröflun, að undanteknum þeim fjárhæðum sem teljast laun í skilningi skattalaga, er ekki háð tekjuskattlagningu og að eignarskattur hefur verið lagður af. Það er einkum 10% fjármagnstekjuskattur sem nær til þessa fjár nú og er hann hvergi lægri á byggðu bóli. Eðlilegt er að leggja hömlur á flutning slíks fjár úr landinu eða leggja tilfinnanleg gjöld á slíka flutninga, við núverandi aðstæður. Þetta þarf að athuga þegar fjallað er um þá vernd sem ríkið veitir með eignarrétti án endurgjalds, en þó með ærnum tilkostnaði. Endurskoða ber skattkjör þessa fjár og leggja gjald á hreina eign manna, en þó aðeins umfram þá sem venjuleg fjölskylda þarf sér til viðurværis. Að auki nær eignarskattur til fjármuna sem skotið er undan eða koma ekki til tekjuskatts. Munum að ekki er spurning hvort við þurfum að endurgreiða lánin með sköttum, aðeins hvernig. […]

Tekjum skv. ofansögðu verði varið til að endurgreiða lánin sem ríkið er nú að taka. Fljótlega mun saxast á skuldirnar og um leið er unnið gegn ójöfnuðinum sem kreppunni olli. Vextir lækka svo smám saman vegna batnandi stöðu ríkissjóðs, sem aftur mun valda vaxandi einkaneyslu og almennri eftirspurn. Atvinnulífið tekur þá við sér með endurnýjun framleiðslutækja. Alvöru fjárfestar, sem helst er að finna í smærri fyrirtækjum, færast því næst í aukana og atvinna fer vaxandi. Senn verða mestu erfiðleikarnir að baki og þá má lækka aðra skatta á móti eða hækka persónuafslátt.

Engar sérstakar hættur eru við að taka þetta gjald upp á ný. Auðvitað munu hinir ofríku reyna að flytja fé úr landi, en stemma má stigu við því með reglum og eftirliti. Sumum dettur án efa í hug að gjaldið drægi úr framtaki og fjárfestingum. Svo er ekki því hinir ofríku eru ekki alvöru fjárfestar heldur spákaupmenn. Frekar má reikna með vaxandi fjárfestingum þegar fram í sækir, vegna lækkandi vaxta.“

Alfred Brendel er hættur að koma fram sem píanóleikari. 

Þetta sýnishorn er til marks um af hverju við erum að missa framvegis. 

Hérna í Danmörku þykjast veðurfræðingar vissir um að það verði rauð jól í ár. Ekki dreg ég í efa að þeir hafi rétt fyrir sér.