Gjaldþrot íslenskrar yfirstéttar
Ísland er ekki gjaldþrota; íslensk yfirstétt er það.
Hún þarf lán til að geta haldið áfram á sömu braut og hún var á áður en hún keyrði allt í þrot. Eins og hugmyndafræðilegur leiðtogi hennar, George W. Bush, segir: Kreppan er ekki frelsinu að kenna. Þess vegna vill íslensk yfirstétt fá að halda áfram eins og var fyrir hrunið; líkt og ekkert hafi í skorist.
Núna er að renna upp fyrir yfirstéttinni að til þess að halda völdum sínum á Íslandi og til að viðhalda stéttamun í landinu þarf hún stuðning útlendinga. Smávegis deilur eru innan raða hennar um það hvort nóg sé að leggjast undir Alþjóðagjaldeyrissjóðinn eða hvort við tökum Evrópusambandið með í kaupunum. Sá ágreiningur skiptir litlu máli að öðru leyti en því að þarna er mál sem fjölmiðlar geta fylgst með eins og hverjum öðrum íþróttakappleik í stað þess að spyrja grundvallarspurninga. En gagnvart Íslendingum hafa þessar stofnanir komið fram eins og ein heild því að þannig virkar alþjóðakapítalið.
Aðalatriðið er að búið er að gera samninginn og afsala völdunum og vilji fólksins í landinu skiptir engu máli. IMF mun tryggja að hér fari allt í sama horf og áður; að fjármagnsflutningar frá skuldurum til eigenda haldi áfram, að bankarnir verði einkavæddir og að íslenskt samfélag fari nú örugglega ekki inn á einhvern „sonderweg“ í átt til jafnaðar.
Í því skyni er öllu sem kallast lýðræði og þingræði ýtt til hliðar; mikilvæg frumvörp sem tengjast efnahagsástandinu eru keyrð í gegnum þingið á ógnarhraða (á milli þess sem að vikur aðgerðaleysis líða) og hvorki þing né þjóð eru upplýst um nokkuð af því sem ríkisstjórnin er að bralla á leynifundum erlendis. Kröfur um kosningar í vor eru hunsaðar, enda felst í kröfunni að almenningi komi eitthvað við hvernig bregðast við kreppunni. Það er fráleitt að mati yfirstéttarinnar; hún tekur ákvarðanirnar en almenningur tekur við reikningnum.
Þetta mun líklega borga sig að lokum fyrir íslensku yfirstéttina. Höfðingjarnir sem komu Íslandi undir Noregsskonung 1262 fengu sína umbun fyrir það; sýslumannsembætti og tekjur af umboðsstörfum. Þeir töpuðu sumu en fengu annað í staðinn. Dabbi kóngur getur ekki lengur þóst ráða neinu á Íslandi en fær einhverja stöðu sem fulltrúi hjá IMF eða evrópska seðlabankanum í staðinn - örugglega betur launaða.
Á Sturlungaöld hugsuðu höfðingjar líka eins og ríkisstjórnir Íslands hafa gert undanfarin 17 ár. Þeir héldu að kóngurinn myndi gefa þeim allt fyrir ekkert; að þeir myndu fá að stuðning hans við að efla völd sín án þess að gjalda honum sitt. Það tók nokkur ár að leiðrétta þann misskilning - ja, svipaðan tíma og núna. Þórður kakali gerði EES-samning þeirra tíma við Hákon konung 1247 og íslenskir höfðingjar fengu 15 ár til að spila eftir nýju reglunum áður en þeir komust í þrot. Það er svipaður tími og þeir þurftu núna.
Það eina sem kemur ekki til álita er að hleypa íslenskri alþýðu að völdunum. Hún fær ekkert að vita um skilmálana en verður kannski sagt frá þeim eftir á. Lítið breytist fyrir almenning; undirstéttirnar munu áfram vera undirstéttir en nú búa þær við „stöðugleika“ þess sem veit að vilji hans skiptir engu máli. Til að fyrirbyggja byltingu verða gefin út loforð um einhver óljós fríðindi í framtíðinni; kannski verður það evrópska myntkerfið og kannski eitthvað annað.
Í rúman mánuð hefur stund sannleikans ríkt á Íslandi og allt verið í uppnámi. Skyndilega hefur blasað við að kerfið sem við búum virkar ekki. Skyndilega opnast umræðu í þjóðfélaginu og leitar í ýmsar áttir; allt er uppi á borðinu. Sterkustu öflin vilja auðvitað beisla umræðuna og beina henni á öruggar brautir og þau eiga ítök sín í öllum fjölmiðlum, m.a.s. þeim sem kenna sig við róttækni og byltingu.
Þannig að nú þarf að loka fyrir umræðuna og flytja hana út á hafsauga. Það er verið að semja í Brussel og ríkisstjórnin mun frekar semja af sér heldur en að leyfa fólkinu að vita um hvað samningarnir snúast. Óttinn við skuldafangelsi nýfrjálshyggjunnar er svæfður með því að láta eins og að peningar séu til þó að utanríkisráðherra hafi fullyrt í gær að þeir væru það að takmörkuðu leyti og allur gangur málsins sýni að þetta séu nauðarsamninga.
En frekar nauðarsamninga en lýðræði; það er stefna ríkisstjórnarinnar og fórnarkostnaður þess að ríghalda í gjaldþrota hugmyndafræði.
November 14th, 2008 at 14:35
Þakka þér góða grein og greiningu. Held þú hittir naglann á höfuðið!
November 14th, 2008 at 15:44
Jamm, góð grein. Ég sakna þó frasans “leikhús fáránleikans” sem hefði gert gæfumuninn.
November 14th, 2008 at 16:40
Já, það er auðvitað skandall að ég skuli sleppa þeim alls-ekki-tilgerðarlega frasa í umræðu um kreppuna.
November 14th, 2008 at 17:03
Snilldar pistill!
November 14th, 2008 at 17:46
Vel greint.
November 14th, 2008 at 20:09
þú hefur lög að mæla. sem er náttúrlega ömurlegt.
November 14th, 2008 at 20:11
Um mótmælin á morgun:
http://this.is/nei/?p=525
November 15th, 2008 at 0:31
Til eru þeir sem vilja meina að því sterkari tengsl og meira afsal valds til evrópu því veikari íslensk yfirstétt.
En það fer vissulega eftir því hvernig maður skilgreinir yfirstétt.
Best væri að kjósa sem fyrst. Þannig er best að skilja orð þín um að “hleypa íslenskri alþýðu að völdunum”. Vonandi áttu ekki við að VG - svo nefndur sé flokkur af handahófi - sé rödd alþýðunnar umfram aðra.
Best að kjósa sem fyrst. Og því færri samningar sem verða undirritaðir áður en það gerist því betra.
Ég verð samt að viðurkenna að ég held að andskotar okkar í Icesave deilunni hafi ansi mikið til síns máls. Og aðrir eins sanngirnismenn um samskipti þjóða og þú og þínir skoðanabræður úr múrnum ættu að horfa til þess. Stundum hafið þið notað orðið “einkafyrirtæki” um landsbankann í því samhengi. Réttilega en villandi, því bankar lúta sérreglum sem við höfum skrifað undir og blasa við.
Jingóisminn í ofangreindri færslu og víða í málflutningi VG manna er fráhrindandi fyrir mig - sem hefði átt hjá ykkur atharf þegar óheildind heimavallarins (samfylkingarinnar) hefðu gengið fram af mér.
Sorrí.
November 15th, 2008 at 2:14
OK. Þetta seinasta komment er fullmikil rangtúlkun á skrifum mínum til að ég sleppi því að svara.
Ég var ekki að fjalla um valdaframsal til „Evrópu“ heldur til alþjóðakapítalsins - í þessu tilviki er helsti fulltrúi þess IMF. Þannig að fyrsta athugasemdin hangir dálítið í lausu lofti hér.
Það er IMF sem er viðsemjandi ríkisstjórnarinnar um efnahagsaðgerðir sem enginn hefur enn fengið að vita hverjar eru (nema 50% vaxtahækkun), ekki Evrópa eða nein önnur heimsálfa.
Það má svo hver hafa sína skoðun á Icesave-deilunni. Þú heldur með ríkisstjórn Bretlands en ég hef svipaða skoðun og ríkisstjórn Íslands. En við getum kannski verið sammála um að það hefði kannski mátt reyna á réttmæti hvors málstaðar um sig áður en annar aðilinn gafst upp - ekki vegna þess að honum fyndist það rétt heldur vegna þess að hann taldi sig tilneyddan (að mínu mati ranglega) að fá „lánalínur“ erlendis frá.
Þrýstingurinn á Ísland í þessu máli snerist beinlínis um að kúga þjóðina til uppgjafar í stað þess að láta reyna á rétt sinn, t.d. með gerðardómi. Að vera sanngirnismaður er sjálfsögð krafa, en í því felst ekki að fólk megi aldrei standa með sjálfu sér.
Í þessu máli getur enginn sagt að reglurnar blasi við; hvorki þeir sem skrifa upp á lögfræðiálit Stefáns Más Stefánssonar og Lárusar Blöndals eða á nýtilkomið og gagnstætt álit Helga Áss Grétarssonar.
Ég skal ekki segja hver yrði niðurstaðan fyrir dómi; ég veit það eitt að málið fékk ekki að fara fyrir dóm vegna þess að annar málsaðilinn var sterkur og hinn veikur. Og hvaða sanngirni felst í því?
Aðeins um hugtakið jingóisma: Það þýðir beinlínis stríðsfíkn og er orðið til í því sögulega samhengi (seint á 19. öld). Það er tiltölulega auðvelt að rannsaka stríðsfíkn íslenskra flokka (og einstaklinga) í tölfræðilegu samhengi þar sem Íslendingar hafa átt aðild að þremur stríðum undanfarin áratug. Þar af hefur Sjálfstæðisflokkurinn verið stríðsfíkinn þrisvar sinnum, Framsókn þrisvar, Samfylkingin tvisvar en VG aldrei. Vera má að þú meinir eitthvað allt annað þegar þú segir jingóismi en notaðu þá annað og meira viðeigandi orð.
Svo er það sem þú mælir rétt og vel: „Best að kjósa sem fyrst. Og því færri samningar sem verða undirritaðir áður en það gerist því betra.“
Um þetta erum við sammála og um það meginatriði snýst þetta færsla. Ég hefði gjarnan viljað að fólk læsi hana með opnum huga í stað þess að setja hana í eitthvað annað samhengi en hún er ætluð.
November 15th, 2008 at 12:25
Þarf ekki að tala um rót vandans? þá er ég að tala um þá Íslendinga sem taka lán og kjósa sér leiðtoga, þetta skítapakk sem heldur kerfinu uppi og er því að eyðileggja landið með heimsku sinni.
November 15th, 2008 at 13:55
Frábær pistill. Þetta er ekki flókið. Höldum skuldurunum skuldandi, svo hin stöðuga eignatilfærsla getið haldið áfram.
November 16th, 2008 at 19:44
Sæll aftur,
ég biðst forláts ef ég hef lagt of mikla áherslu á Evrópusambandið í athugasemd minni. Sennilega afvegaleiddur af setningum eins og:
“Smávegis deilur eru innan raða hennar (yfirstéttarinnar, innskot mitt) um það hvort nóg sé að leggjast undir Alþjóðagjaldeyrissjóðinn eða hvort við tökum Evrópusambandið með í kaupunum.”
Ógegnsæi, upplýsingahefting og umræðufælni eru augljósir ljóðir á ráði ríkisstjórnarinnar. Það ber að halda að þeim skýrum, einföldum spuringum um það sem þau eru að véla með.
Það á við hvort sem menn telja að útkoma Icesave-málsins sé réttlát, óhjákvæmileg eða fráleit.
Því fyrr sem kosið verður, því betra.
Gaman að vita að “Jingoism” þýði “bókstaflega” stríðsfíkn. Það sem ég hafði í huga var reyndar það sem Oxford English Dictionary kallar “extreme patriotism in the form of aggressive foreign policy”. Sem er alltsvo skilgreining þeirra á merkingu orðsins.
Það var það sem ég var að hugsa, þannig að vangaveltur þínar um ábyrgð einstakra stjórnmálaflokka (hvar ég er þér sammála) er eiginlega útúrsnúningur.
Það er nefnilega “form of aggressive foreign policy” að afneita skuldbindingum og skila þegna annars lands eftir í skítnum en bjarga sínum eigin þó svo samningar kveði á um annað. Og hvetja síðan almenning til samstöðu um aðgerðirnar í nafni sjálfstæðis og þjóðernisstolts.
November 16th, 2008 at 20:48
Menn geta afvegaleiðst af ýmsu. Ef menn vilja að allt snúist um ESB geta menn örugglega fengið það út úr öllum texta að hann snúist í raun og veru um ESB.
Túlkun þín á hvað sé „aggressive foreign policy“ er hins vegar öfugsnúin. En hú er eflaust vel þegin hjá forráðamönnum IMF sem hafa haldið fátækum 3. heimsþjóðum í skuldafjötrum áratugum saman því að samningar eru jú samningar.
Það er kannski þjóðremba að vilja ekki láta komandi kynslóðir borga reikninginn fyrir heimsku ríkisstjórna Sjálfstæðisflokks, Framsóknarflokksins og Samfylkingar. Kannski árásargirni líka. Og eflaust er það til marks um friðarvilja og alþjóðahyggju að láta IMF stjórna efnahagsmálum okkar áratugum saman vegna þess að einkavæddir bankar hegðuðu sér illa og sendu svo almenningi reikninginn í krafti alþjóðasáttmála sem áttu að gefa Íslendingum „allt fyrir ekkert“.
November 16th, 2008 at 21:35
Það snýst ekki allt um ESB. En þegar orðið “Evrópusambandið” kemur fyrir í texta má gera ráð fyrir að það sé allavega til umræðu.
Spyrtu mig endilega saman við stjórn IMF á grundvelli þess að ég hafi leyft mér að nota orðið “Jingoism” þegar ég hefði sennilega átt að nota orðið “Þjóðremba”. Minnir svolítið á greiningu Halldórs Laxness á hvernig íslenskar rökræður leiðast inn í smásmyglislegt þras um aukaatriði.
Ég held að við komumst ekkert hjá því að borga reikninginn fyrir heimsku ráðamanna (VG og frjálslyndir undanskyldir ef þér líður betur með það). Nema með þeim fylgikvillum að vera ærulausari en ella í samfélagi þjóðanna. Enda eru ráðamenn á okkar ábyrgð.
Enginn VILL láta komandi kynslóðir borga eitt né neitt.
Engir hafa varað við EES-samningnum undanfarið. Enginn hefur bent á að reglugerð EES um bankaábyrgð byði þessari hættu heim.
Margir hafa hinsvegar varað við yfirvofandi hruni - fólk úr ýmsum áttum.
Á það var ekki hlustað. Afleiðingarnar af því, og mögulega röngum ákvörðunum stjórnvalda, eru kunnar.
En hitt væri gott að vita:
Hverjar væru afleiðingar þess að hafna einhliða kröfum breta og hollendinga?
Hverjar væru afleiðingar Þess að tapa hugsanlegu dómsmáli um sama mál?
Hvað þýðir fyrir okkur að afþakka lán IMF?(hér væri auðvitað gott að vita skilyrði sjóðsins - nauðsynlegt raunar)
Án svara við þessu er nokkuð fánýtt að blogghöggvast um málið, er það ekki?
November 16th, 2008 at 21:59
Þetta hefur leiðst dálítið út í aukaatriði hjá okkur, það er rétt. Ekki ætla ég að auka á það með því að bera á brigður á það hvað þú kallar þjóðrembu þó að kannski væri ástæða til. Held að svona deilur um misheppileg hugtök skyggi dálítið á að við erum kannski ekki eins ósammála og þetta blogghögg bendir til.
En þú kemur með ágætan punkt þarna. Við þyrftum nauðsynlega að vita skilyrði IMF og það er einmitt það sem við fáum ekki að vita: Ekki fyrr en stjórnvöld eru búin að skrifa upp á lán fyrir hönd okkar alla.
November 16th, 2008 at 22:16
Var að horfa á fréttir áðan. Krotaði á nærstatt blað til að muna um hvað ég myndi blogga næst:
Hverjir eru skilmálar IMF - og hvað með grein 19?
Ingibjörg Sólrún lýsti því nefnilega yfir þegar umsóknin var tilkynnt (fyrir alveg ótrúlega mörgum dögum síðan) að ekki mætti tala um skilmálana fyrr en stjórn IMF hefði séð þá.
Skömmu síðar afhjúpaði seðlabankinn einn þeirra - 18% stýrivexti.
Síðan hefur ekkert heyrst - og að því mér virðist - einskis spurt.
Þangað til erum við að rökræða um bestu leiðina í svartaþoku.
Ekki furða að við verðum orðljótir á köflum
November 25th, 2008 at 21:22
Athyglisvert. Þess vegna þurfum við, alþýðan að rísa upp og láta í okkur heyra. Það er það versta sem þeir vita. Takk