Um tilgangsleysi allra hluta

BSÍ er skrítið fyrirbæri og hefur alltaf verið. Að nafninu til á BSÍ að heita einhver aðalsamgöngumiðstöð Reykjavíkur og þaðan keyra rúturnar útá land. Samt var aðalrútuleið landsins: Reykajavík-Keflavíkurflugvöllur um árabil með endastöð á Reykajvíkurflugvelli (og það vel að merkja í annarri af TVEIMUR flugstöðvum Reykjavíkurflugvallar… þeirri sem færri vélar fóru um).

BSÍ var líka illa tengd varðandi strætósamgöngur. Enginn strætisvagn stoppaði beint fyrir framan BSÍ og þar í grenndinni bara vagnar frá SVR á meðan sveitarfélögin héldu hvert úti sínu strætókerfi.

Samt hafði BSÍ ákveðna stöðu sem einhvers konar pósthús. Hluti af póstsendingum innanlands fór fram í gegnum rúturnar og hafði afgreiðslu á BSÍ. Gott ef BSÍ hafði ekki eigið póstnúmer (102 frekar en 106).

Og þar sem BSÍ hafði stöðu einhvers konar umferðarmiðstöðvar, mátti sjoppan þar vera opin allan sólarhringinn. Ég man eftir bílferðum sem táningur í BSÍ, sem þá var eini sénsinn til að kaupa pylsu með öllu eða sígarettur eftir miðnætti. Þarna var líka bensíndæla þar sem hægt var að kaupa bensín utan hefðbundins afgreiðslutíma bensínstöðva fyrir tíma sjálfsala.

Í dag er þarna fyrst og fremst rennerí af íslenskum körlum sem kaupa sér heitan mat í hádeginu. Rautt kjöt með brúnni sósu og ekkert kjaftæði.

Sem einhvers konar miðpunktur í samgöngukerfi er BSÍ algjört klúður. En vissulega eru þarna góð bílaplön.

Ráðherra Vaðlaheiðargangamála fékk það á heilann að flytja skyldi BSÍ að Flugvallarvegi og nota þann flutning sem skálkaskjól fyrir að reisa nýja flugstöð við Reykjavíkurflugvöll. (Væntanlega í þeirri von að bygging slíkrar flugstöðvar myndi festa flugvöllinn í sessi um ókomna framtíð). Einhverra hluta vegna hefur þetta samgöngumiðstöðvarmál fengið að malla áfram óáreitt og það með einhvers konar blessun lífeyrissjóðanna (eins og það sé hlutverk þeirra sem lánveitanda að ákveða hvernig lántakinn, ríkið, forgangsraðar framkvæmdum sínum).

Nema hvað - einhvern veginn sýnist manni eins og að þeir sem setja spurningamerki við samgöngumiðstöðina/flugstöðina ætli nú að bregðast við með því að fara að hampa BSÍ (væntanlega út frá prinsipinu um að óvinur óvinar manns hljóti að vera vinur). Þannig er nú farið að tala um BSÍ sem nýja aðalskiptistöð Strætó í staðinn fyrir Hlemm. Og það er langt seilst í rökstuðningnum - jú, það á að vera svo heppilegt að tengja strætókerfið við rútubílakerfið…

…það verður helvíti fínt fyrir þau 0,00001% farþega strætó sem voru einmitt að fara að taka vagninn ofan úr Breiðholti til að ná morgunrútunni til Grundarfjarðar….

Nú loga netheimar yfir gamla myndbandinu um eldhúsið í höfuðstöðvum Orkuveitunnar, sem dregið hefur verið fram eins og nýjar og óþekktar upplýsingar. Það er reyndar til marks um hversu minni manna er lélegt. Það eru nefnilega mörg ár síðan myndband þetta varð að blaðamáli og gekk manna á milli á netinu. DV gerði sér sérstaklega mat úr þessu.

Á þeim tíma kom reyndar fram að kostnaðurinn við gerð myndbandsins var greiddur af þeim birgjum sem selt höfðu Orkuveitunni innréttingar og tæki. Myndin var líka fyrst og fremst notuð í auglýsingaskyni fyrir þessa aðila, enda minnir hún helst á langdregna búsáhaldaauglýsingu. Framlag Orkuveitunnar var því fólgið í að starfsfólkið “lék” í myndbandinu dagpart og Helgi Pé las þulartextann.

Hvers vegna voru menn að standa í þessu fyrir sjö árum síðan? Tja, menn voru montnir af nýja mötuneytinu sínu og fannst gaman að sýna það. Hégómlegt? Já… vissulega. Bruðl?  Onei.

En óháð spurningunni um hvort myndbandið hafi kostað orkunotendur peninga - er rétt að velta því fyrir sér hvort eldhúsið sjálft sé til marks um sóun og spillingu.

Það er í raun ekki valkvætt fyrir stór fyrirtæki að hafa mötuneyti. Mötuneyti er einfaldlega kjarasamningsmál. Annað hvort reka fyrirtæki eigið mötuneyti, tryggja starfsmönnum aðgang að mötuneyti annars staðar eða borga matarpeninga. Um leið og fyrirtæki hafa náð vissum starfsmannafjölda, borgar sig fyrir þau að reka þetta sjálf.

Og hver er þá besti mælikvarðinn á rekstur mötuneyta? Er það ekki einna helst kostnaðurinn við gerð hverrar máltíðar? Eftir því sem mér er sagt, er kostnaðurinn við hverja máltíð hjá Orkuveitunni lágur miðað við það sem gerist og gengur hjá stærstu fyrirtækjamötuneytum. Skýringin er ekki hvað síst sú að húsnæðið er hannað með starfsemina í huga og góður tækjabúnaður tryggir betri nýtingu á hráefni, minni mat er hent og framleiðnin er betri.

Þetta eru í sjálfu sér ekki mikil vísindi. Almenna reglan í allri framleiðslu er sú að gott og þægilegt vinnuumhverfi með fullkomnum tækjum þýðir betri nýtingu á hráefni og vinnuafli. Eða halda menn að það yrði ódýrara að reka eldhús í þröngu rými með ófullnægjandi búnaði?

Auðvitað er sjálfsagt að menn hafi skoðun á eldhúsum opinberra fyrirtækja og stofnanna, en er ekki rökréttast að byggja slíkt mat á því hvað reksturinn kostar í krónum og aurum, frekar en að ergja sig á stærðinni á frystikistunni?

Á ofanverðum fimmta áratugnum börðust Akurnesingar fyrir því að fá bílferju yfir Hvalfjörðinn (fyrir tíma Akraborgarinnar). Ferjustæði var ákveðið og jafnvel keypt skip - sem var þó aldrei nýtt til slíkra siglinga.

Samkvæmt gömlum blöðum var málið hins vegar komið svo langt að búið var að steypa hafnarkant á Katanesi fyrir ferjuna. Veit einhver staðkunnugur Vestlendingur hvort e-ð er eftir af því mannvirki og hvort það sé auðsjáanlegt fyrir ferðalanga?

Um daginn fór ég að lesa mér til um Reykjavíkursýningar vegna vinnunnar. Hnoðaði í kjölfarið saman smápistli í næsta fréttabréf Starfsmannafélags Rvíkur um sama mál. (Kannski meira um það síðar.)

Sýningarnar sem um ræðir voru settar upp 1949, 1962 og 1986.

Í tengslum við síðastnefndu sýninguna var gefinn út bæklingur þar sem nokkrir fjölfróðir karlar voru fengnir til að lýsa Reykjavík ársins 2030. Greinilegt var að spekingarnir ætluðu ekki að smíða neina lotkastala með loftpúðaskipum og helgarreisum til tunglsins. Fyrir vikið voru spádómarnir furðujarðbundnir.

Eitt helsta umræðuefni álitsgjafanna var fólksfjöldaþróunin. Niðurstaða þeirra var sú að 2030 yrðu landsmenn rétt rúmlega 300 þúsund, þar af 200 þúsund á höfuðborgarsvæðinu. Þar með væri einhverskonar jafnvægi náð og mannfjöldinn passlegur miðað við náttúruauðlindir.

Tímaritavefurinn er endalaus uppspretta skemmtunar.

Var að nördast í gömlum dagblöðum að lesa um götuheitin í Norðurmýrinni. Í ársbyrjun 1937 gerðu Sigurður Nordal, Ólafur Lárusson og Pétur Sigurðsson fram tillögur um nöfn gatnanna og sóttu þau í sagnir af landnámi Reykjavíkur annars vegar en Laxdælu hins vegar.

Norðurmýrin hafði hins vegar verið skipulögð nokkru fyrr og uppbygging hverfisins hafin. Í tillögum þremenninganna er því talað um að A-gata skuli heita Skarphéðinsgata, B-gata Karlagata o.s.frv. (Ekki voru enn komnar neinar götur sunnan Flókagötu/N-götu, en þeim voru þó gefin nöfn í leiðinni.)

Það fróðlega er að götur þessar (eða vísar að götum) virðast hafa gengið undir þessum stofnanalegu heitum. Þannig má sjá í Nýja dagblaðinu í október 1936 að kviknað hafi í húsinu C-götu 1. Fyrr í sama mánuði er tilkynning í Nýja dagblaðinu um að næturlæknir á vakt sé Axel Blöndal, D-götu 1 (síðar Mánagötu 1).

Lausleg og afar óvísindaleg leit á Tímaritavefnum sýnir vísanir til húsa við A-götu, B-götu o.s.frv. allt frá maí 1936, en nafngiftirnar gætu samt hæglega verið eitthvað eldri.

Eftir stendur þessi skemmtilega vitneskja - að Mánagatan hét upphaflega D-gata. Og í ljósi þess hvað borgaryfirvöldum er mikið í mun að færa nöfn opinberra svæða til eldra horfs þyrfti ég ekki að vera hissa þótt nýi meirihlutinn breyti þessu aftur á næstunni. Það má svo sem alveg venja sig við það að búa í D-götu 24.

Áhugaverð staðreynd úr iþróttasögunni:

Íslendingar bönnuðu hnefaleika árið 1956 og fylgdu því banni stíft eftir.

Hnefaleikamenn voru stúrnir yfir þessu, en urðu að leita sér að annarri íþrótt í staðinn. Sú grein var júdó, sem óx hratt hér á landi næstu árin á eftir - raunar mun hraðar en í löndunum í kringum okkur.

Fyrir vikið urðu Íslendingar hörkugóðir júdómenn. Íslendingur komst á verðlaunapall árið 1984 og litlu mátti muna að það sama hefði gerst fjórum árum fyrr. Bronsið í Los Angeles telst einn af hápunktum íslenskrar íþróttasögu. Segið svo að boð og bönn skili aldrei neinu!

Í kvöld gerði Luton sitt fyrsta jafntefli í 5tu deildinni. Erum því með tíu stig eftir fjóra leiki, reyndar einir í efsta sæti eftir að Wimbledon tapaði sínum leik. Luton og Wimbledon hafa hvorugt leikið í Evrópukeppni. Keppnisbannið sem skellt var á ensku liðin eftir að Liverpool-bullurnar komu af stað blóðbaðinu í Brussel, gerði það að verkum að þessi lið misstu af því að keppa á þeim vettvangi.

Andstæðingar Luton í kvöld hafa hins vegar tekið þátt í Evrópukeppni og voru meira að segja hársbreidd frá því að fara í undanúrslitin. Þeim árangri náði Newport County í byrjun níunda áratugarins, með John Aldridge fremstan í flokki.

Newport er frá Wales og er eitt af 6-7 velskum liðum sem kosið hafa að leika í enska fótboltapíramídanum (UEFA til sárrar skapraunar). Þessi lið tóku lengi vel þátt í velsku bikarkeppninni og gátu sem slík unnið sér keppnisrétt í Evrópukeppni bikarhafa. Sú kynduga staða gat því komið upp að evrópsk stórlið kepptu við lið úr 3ju eða 4ðu deild enska boltans - og furðu oft náðu Walesverjarnir góðum úrslitum.

Undir lok níunda áratugarins lenti Newport í verulegum peningavandræðum. Liðið féll úr 4ðu deildinni og var að lokum gert gjaldþrota. Slíkt er afar fátítt. Þótt það sé nánast föst regla að atvinnufótboltalið séu meira og minna á hausnum, þá er þeim nánast alltaf bjargað á síðustu stundu. Newport County var hins vegar lagt niður, Ég man eftir að hafa lesið fréttir um þetta í Shoot og Match af miklum áhuga, enda héldu menn að þetta væri bara byrjunin á skriðu gjaldþrota - sem ekki varð.

Sama ár var liðið endurstofnað undir nálega sama nafni, mörgum deildum neðar. Þeim tókst með harmkvælum að knýja það í gegn að fá að spila áfram Englandsmegin landamæranna. (Afar ólíklegt er að nýju velsku liði yrði leyft það í dag.) En leiðin til baka var löng.

Í vor komst Newport upp í 5tu deildina í fyrsta sinn frá gjaldþrotinu fyrir rúmum tuttugu árum. Stuðningsmenn Luton eru svekktir yfir að hafa ekki unnið leikinn í kvöld, ekki hvað síst eftir að vítaspyrna fór í súginn undir lokin. En Newport er víst með fínt lið og enginn þyrfti að vera hisa þótt gamla liðið hans Aldridge verði komið aftur í deildarkeppnina innan 4-5 ára. Svona hefur fótboltinn nú tilhneigingu til að leita aftur í sama farið að lokum.

Það eru miklar gleðifregnir að draumur Grænlendinga um að verða olíuríki virðist loks vera að rætast. Þessu fagna allir góðir menn.

Best er að þá munu Grænlendingar loksins geta sagt Dönum hvert þeir mega troða yfirráðum sínum. Fátt er ömurlegra að heyra en hvernig margir Danir tala um Grænlendinga.

Grænlendingar eru jafnt og þétt að öðlast pólitískt sjálfstæði undan Dönum. Mér sýnist þeir þó vera það miklir royalistar að lýðveldisstofnun er ólíkleg. Danska konungsættin hefur nefnilega ræktað tengslin við Grænland og komið reglulega í heimsókn - það bræðir yfirleitt jafnvel hörðustu sjálfstæðissinna. (Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar að ef danska kóngafólkið hefði komið í reglulegar heimsóknir til Íslands eftir 1874 - væri vel mögulegt að Íslendingar væru enn í konungssambandi við Dani. Íslandsreisurnar voru einfaldlega of fáar og byrjuðu of seint.)

Menningarlega verða Grænlendingar enn undir dönsku valdi. Grænlensk vinkona mín frá því að ég var í Edinborg - gallharður sjálfstæðissinni - taldi að það mikilvægasta fyrir sjálfstæðisbaráttu Grænlendinga væri að þjóðin lærði betri ensku. Meðan menn töluðu bara grænlenskuna og dönskuna yrði Kaupmannahöfn alltaf eini gluggi þeirra til umheimsins. Íslendingar myndu gera vel í því að bjóðast til að verða annar gluggi fyrir grannann í vestri.

Fréttirnar af olíufundinum hafa þó einn galla. Um leið og farið verður að fjalla um þessi mál í íslenskum fjölmiðlum, er alltaf sú hætta fyrir hendi að upp gjósi ómeðvitaður rasismi, klæddur í búning föðurlegrar umhyggju. Við eigum eftir að fá fréttaskýringar þar sem rætt verður um auðlindir Grænlendinga, en um leið látið að því liggja að þeir séu ekki “undir þau búnir” - þar sem undirtónninn verður sá að samfélag þeira sé í raun ófært um að sjá um sig sjálft og myndi leysast upp í alkóhólisma og félagsleg vandamál ef ekki kæmi til verndarhendi Dana a.m.k. næstu áratugina.

Því fyrr sem Grænlendingar taka stjórn sinna mála í eigin hendur, því betra.

Haukar Hafnarfirði eru í efstu deild karlafótboltans í annað sinn í sögu sinni. Fyrra skiptið var 1979, en þá eins og nú fóru þeir “óvart” upp og voru kjöldregnir.

1979 unnu Haukar einn einasta leik allt sumarið, þar var seint í mótinu. Sá leikur varð hins vegar afdrifaríkur, því eini sigurleikur Haukanna var gegn ÍA sem henti þar með frá sér Íslandsmeistaratitlinum. Fyrir vikið urðu Eyjamenn Íslandsmeistarar í fyrsta sinn.

Í kvöld unnu Haukar sinn fyrsta sigur - gegn liðinu í 2.sæti, Breiðablik. Og eins og staðan er nú gæti vel farið svo að ÍBV verði fyrir vikið Íslandsmeistari… Velkomin til 1979.

Getraun þessa mánudags tengist enska boltanum:

Á dögunum fékk nýjasta eintakið af When Saturday Comes, sem er skemmtilegasta enska fótboltablaðið að mínu mati. Með blaðinu var fylgirit þar sem farið var yfir liðin í fjórum efstu deildum enska boltans og skosku úrvalsdeildinni. Rætt var við einn stuðningsmann hvers liðs og hann spurður út í væntingar sínar og hvaða menn yrðu í sviðsljósinu.

Samtals eru þetta 92 lið í Englandi og 12 í Skotlandi eða alls 104 félög. Samt er bara talað við 103 stuðningsmenn. Og nú er spurt: hvaða félag vantaði í þessa upptalningu WSC? (Hér þarf ekki að giska út í loftið, heldur er rökrétt skýring á þessu, ef að er gáð.)

…það má líka láta fylgja með skýringu á þessu fráviki.