Um tilgangsleysi allra hluta

Pétur Gunnarsson frændi minn skrifar lítinn fréttamola aftan á Fréttablaðið í dag, sem hefur einkum þann tilgang að koma því að í tíunda skipti að Helgi Pétursson Ríó tríó-kempa sé faðir aðstoðarkonu borgarstjóra. Hann notar tækifærið til að endurtaka samanburðinn á því hversu margir starfi við almannatengsl hjá Orkuveitunni miðað við stærstu almannatengslafyrirtæki landsins.

Þetta er billegur samanburður, eins og Pétur veit sjálfur. Auðvitað eru ekki tuttugu Ómarar R. Valdimarssynir að vinna hjá Orkuveitunni, sem keppast við að semja fréttatilkynningar og búa til Power point-glærur (eða hvað það nú er sem almannatenglar gera?) Almannatengsl er einfaldlega nafnið á einu af mörgum sviðum Orkuveitunnar og er raunar hálfgerður safnhaugur sem hefur að geyma fjölbreytt og óskyld verkefni.

Þannig er bóka- og skjalasafn Orkuveitunnar hluti að almannatengslasviðinu. Dettur nokkrum annað í hug en að skjalasafn fyrirtækis eins og Orkuveitunnar sé tröllaukið? Fyrirtækið þarf að halda utan um ógrynni viðskiptasamninga, skjöl varðandi tækjabúnað, lóðir, lendur o.s.frv. Undir þessum hatti er t.d. líka póstur fyrirtækisins. Orkuveitunni, með sína mörg hundruð starfsmenn, berst vitaskuld ókjör af pósti sem koma þarf á rétta staði og skrá inn í skjalakerfið. Eru það almannatengsl?

Einna stærsti einstaki hópurinn innan almannatengslasviðsins eru starfsmennirnir í gestamóttökunni í Hellisheiðarvirkjun. Þótt ágúst sé bara rétt rúmlega hálfnaður, þá hafa þegar milli 70 og 80 þúsund manns heimsótt virkjunina. Það eru ýmsir snúningar sem fylgja því að taka á móti tugþúsundum gesta.

Það má auðvitað vel hugsa sér að skipuleggja þessa mótttökustarfsemi með öðrum hætti, t.d. með því að innheimta aðgangseyri af gestum. Samanburðinn við það hvort Gunnar Steinn Pálsson sé með fleiri eða færri í vinnu skil ég hins vegar ekki.

Annars er blaðamaðurinn óheppinn að hafa ekki skrifað þennan fréttamola fyrir rúmu ári. Þá var almannatengsladeildin og umsýsla fasteigna eitt og sama sviðið. Þá voru t.d. allir húsverðir og ræstingafólk fyrirtækisins hluti af sviðinu. Kannski hefðum við þá getað borið okkur saman við stærstu almannatengslafyrirtæki á Norðurlöndum?

Áður en þessum deildum var skipt upp í tvö svið, þá kom það oft til tals að færa garðyrkjudeildina undir sama hatt. Það hefði verið frábært – því á hverju sumri ræður Orkuveitan tugi ungmenna til að slá gras, reyta arfa og planta trjám. Hugsið ykkur bara ef við hefðum getað skilgreint þau öll sem almannatengla! Þá hefði sviðið okkar mögulega orðið stærsta almannatengslafyrirtæki Vesturlanda. Og þegar allt þetta fólk hefði gengið í Félag íslenskra almannatengsla, þá fyrst hefði Andrés Jónsson getað orðið sá verkalýðsleiðtogi sem hann á skilið.

Ég hef aldrei haft bíladellu. Í mínum huga eru bílar fyrst og fremst frekar ómerkileg tæki sem koma manni frá einum stað til annars. Lengi vel skildi ég ekki hvernig fólk gat haft svona mikinn áhuga á þessum dauðu hlutum eða séð í þeim sérstaka fegurð.

Fyrir áratug eða þar um bil fór ég í safnaferð til Þýskalands. Í Munchen heimsótti hópurinn BMW-safnið og þar sem í hópnum voru mektarmenn, bauð fyrirtækið okkur að skoða byggingu sem var lokuð almenningi. Eftir að hafa lofað að taka ekki ljósmyndir á ferðalaginu, var okkur hleypt inn í margra hæða hús sem var smekkfullt af bílum og mótorhjólum.

Þarna inni geymdi fyrirtækið eintök af flestöllum þeim bílgerðum sem það hafði framleitt í langri sögu sinni. Hlið við hlið stóðu vagnar af ólíkum árgerðum, sem margar hverjar virtust alveg eins þar til nánar var að gáð. Þessi bygging var ekki í tengslum við safnið. Hún var ætluð bílhönnuðum fyrirtækisins, til að þeir gætu stúderað sögu BMW-bílanna og legið yfir minnstu smáatriðum. Við að skoða þennan hafsjó bíla skildi ég loksins bíladellufólkið.

Á morgun geta bíladellumenn skoðað bensínháka Cadillac-klúbbsins á menningarsamkomunni Klóak og kadilakk í og við skólpdælu- og hreinsistöð Orkuveitunnar að Klettagörðum 14. Opið frá 16-18 & fjölbreytt skemmtiatriði í boði. Hvern hefur ekki dreymt um þetta?

Oft er flak undir fögru roði.

Jamm.

Ljótar fréttir berast nú úr Ölvisholti. Ölvisholtsmenn eru snillingar þegar kemur að því að brugga bjór, þótt mögulega sé viðskiptavitið eitthvað minna. En hver vill líka að listamenn séu aurasálir?

Hvað svo sem gerist, má þetta brugghús ekki deyja. Það er augljóslega borgaraleg skylda að fara í ríkið á eftir og kaupa smá Skjálfta og Freyju… og kannski eins og 1-2 Móra. Og jafnvel líka Lava – maður drekkur hann alltof sjaldan.

Komasvo!

Oddur Benediktsson, prófessor emeritus, lést á þriðjudaginn. Tilkynning um það var send á alla starfsmenn Háskóla Íslands í gær.

Þar er fallinn frá einn af lykilmönnunum í sögu íslenskrar tölvuvæðingar. Hann var fyrsti heiðursfélagi Félags tölvunarfræðinga og væri raunar langt mál að telja upp allar hans viðurkenningar fyrir störf á því sviði.

Oddi kynntist ég lítillega í gegnum vinnuna. Hann var ein aðalsprautan í í öldungahópi Skýrslutæknifélagsins, sem er hópur gamalreyndra tölvumanna sem hafa barist fyrir því að varðveita muni, myndir og gögn sem tengjast sögu og þróun tölvu- og upplýsingatækni á Íslandi. Það hefur verið þrautin þyngri af ýmsum ástæðum.

Í fyrsta lagi úreldist tölvubúnaður svo hratt að honum hefur yfirleitt verið fargað löngu áður en menn átta sig á sögulegu gildi hans. Búnaðurinn er plássfrekur. Í tölvugeiranum er mikið af ungum yfirmönnum sem hafa engan áhuga á sögunni. Og varðveisla á tölvumunum krefst tækniþekkingar sem safnafólk hefur í fæstum tilvikum yfir að búa.

Öldungarnir í Skýrslutæknifélaginu hafa lengi átt þann draum að stofnað yrði Tölvusafn. Ef ekki sem sjálfstæð stofnun, þá innan einhvers stærra safns eða stofnunar. Í millitíðinni er söfnun þessara minja að mestu í höndum einstaklinga, eins og Odds Benediktssonar.

Mér skilst að Oddur hafi sjálfur átt gríðarmerkilegt safn tölvubúnaðar, einkum IBM-véla, sem slái út þann rýra tölvukost sem finna megi í geymslum stóru safnanna. Ég veit líka að fjölskylda hans gerir sér fulla grein fyrir mikilvægi þessarar söfnunar.

Best væri ef safn Odds gæti myndað stofninn að Tölvusafni Íslands. Opinberir aðilar, fyrirtæki í tölvugeiranum og Háskólinn ættu að vinna saman að því að gera þessa sögu aðgengilega og tryggja að haldið verði utan um söfnun og skráningu. Það væri veglegur minnisvarði um glæsta starfsævi.

Áhugamönnum um enska boltann á níunda áratugnum ætti að hlýna um hjartarætur við að skoða stigatöfluna í utandeildinni (sem ég ætti líklega hér eftir að kalla 5. deildina – því hún er vissulega sú fimmta efsta í enska knattspyrnupíramídanum.) Luton er nefnilega efst og Wimbledon í öðru sæti. Þetta eru einu liðin sem unnið hafa báða sína leiki í fyrstu tveimur umferðunum.

Andstæðingar Luton í þessum leikjum hafa svo sem ekki verið neinir stórspámenn: Altrincham og Kettering. En á hitt ber að líta að í fyrra fengum við bara eitt stig gegn hvoru þeirra.

Á pappírunum er Luton með sterkasta leikmannahópinn. Þetta er líka langteknískasta liðið í deildinni. Um það er ekki deilt. Vandinn er hins vegar að flest hin liðin eru nógu skynsöm til að bregðast við þessum með því að pakka í vörn og vonast til að þvæla inn eins og einu marki úr föstu leikatriði eða skyndisókn. Og það er vissulega áhyggjuefni að í báðum leikjunum höfum við fengið á okkur jöfnunarmörk eftir að hafa ráðið lögum og lofum.

Í kvöld sigruðum við Kettering á útivelli 1:3, þar sem Luton átti 17 markskot en heimaliðið fjögur. Matthew Barnes-Homer skoraði þrennu (en reyndar tvö úr vítum). Hann átti svo sigurmarkið á 88. mínútu í fyrstu umferðinni.

Matthew Barnes-Homer (eða MBH eins og hann er oftast kallaður) er þess vegna nýja hetjan í klúbbnum. Það er þeim mun merkilegra í ljósi þess að fyrir hálfu ári var hann hataður. Hann fékk endalausa sénsa í liðinu, óð í færum en skoraði ekki rassgat. Stuðningsmennirnir bauluðu á hann og spjallborðin voru full af formælingum. En svo dó pabbi hans.

Daginn sem pabbi MBH dó (eða hvort það var daginn eftir), ákvað strákurinn að halda sínu striki og lék deildarleik. Að venju var baulað á stráksa, sem átti enn einn slakan daginn. En eftir leik kvisuðust út fréttirnar af dauða pabbans, sem hafði víst barist við erfitt krabbamein í einhverja mánuði. Og sagan bræddi hjörtu allra. Skyndilega varð MBH að táknmynd félagstryggðar og æðruleysis. Eftir á að hyggja fannst mönnum þeir sjá skýringarnar á slakri spilamennsku – óharðnaður unglingurinn hefði verið að reyna að fóta sig hjá nýju liði á sama tíma og hann var að missa pabba sinn… Og þegar MBH skoraði mikilvægt mark skömmu síðar, varð hann að eftirlæti allra. (Knattspyrnuáhagendur eru mjög gefnir fyrir melódrama.)

Núna leikur MBH eins og hugur manns. Stuðningsmennirnir elska hann og dásama snilld stjórans, Richard Money. Lengi lifi gullfiskaminnið!

Einhverra hluta vegna er alltaf mest hjá mér að gera á tímabilinu frá miðjum ágúst og fram í lok október. Öll verkefni virðast meira og minna lenda á þessum vikum og þótt ég lofi mér á hverju ári að reyna að dreifa verkefnunum skynsamlegar þá tekst það aldrei. Ekki að ég sé að kvarta – það er alltaf betra að hafa of mikið að gera en of lítið.

Þrjú verkefni taka einna mestan tíma næstu daga og vaskir lesendur síðunnar geta margir hverjir tekið þátt í þeim með mér.

Fyrst eru það göngurnar. Eitt það skemmtilegasta sem ég geri í vinnunni minni hjá Orkuveitunni, eru fræðslugöngurnar. Einar Gunnlaugsson jarðfræðingur hjá OR og Kristinn Þorsteinsson, sem stjórnaði lengi garðyrkjudeild fyrirtækisins, fóru af stað með þessar göngur fyrir allnokkrum árum. Eitt árið fengu þeir mig til að stýra sögugöngu um Elliðaárdalinn og þá varð ekki aftur snúið.

Núna er það fastur liður hjá mér á sumrin að stjórna tveimur sögugöngum í Elliðaárdalnum (efra og neðra svæði) á vegum Orkuveitunnar. Í kringum Jónsmessuna tek ég svo þriðju sögugönguna ásamt gömlum skólabróður, Guðbrandi Benediktssyni frá Árbæjarsafni. Þá kem ég að löngu Elliðaárdalsgöngunni, þar sem gengið er frá Minjasafninu að Gvendarbrunnum.

Í fyrra prófuðum við að halda sögugöngu í Laugardalnum og hún verður endurtekin annað kvöld, þriðjudagskvöld. (Lagt af stað fraá Þvottalaugunum kl. 19:30, allir velkomnir.) Laugardalssvæðið er þrungið sögu, en aðaláherslan verður lögð á sögu orkunýtingar, þótt fleira beri á góma s.s. dónalegar styttur, sígaunar og dr. Helgi Pjeturs.

Eftir viku ætlum við Einar Gunnlaugsson svo að brydda upp á nýjung hjá Orkuveitunni: fræðslugöngu um Öskjuhlíðina. Fyrr í sumar tók ég að mér að lóðsa hóp kvenna úr orkugeiranum um Öskjuhlíð, með áherslu á herminjar. Það gekk þrælvel og ég bind miklar vonir við þessa göngu. Nánar plöggað síðar.

Fræðslugöngur eru eiginlega það skemmtilegasta sem ég veit. (Já, líklega er það aldurinn sem er hér að tala.) Og miðað við mætinguna hjá okkur í OR-göngunum er eftirspurnin næg. Gönguferðir með leiðsögn eru einhver öflugasta leið sem til er þegar kemur að því að miðla sögu og fróðleik.

Klóakið kemur við sögu á Menningarnótt, n.k. laugardag. Að þessu sinni verð ég Off venue (verða Off venue-samkomurnar ekki alltaf að lokum miklu stærri og flottari en aðalhátíðarnar?)

Fyrir þremur árum, 2007, settu Orkuveitumenn upp smálistviðburði í gömlu aðveitustöðinni við Austurbæjarskólann á Menningarnótt. Ég kom ekki mikið að því – nema jú, ég sá um sögugöngu (surprise, surprise!) úr Þvottalaugunum að Austurbæjarskóla. 2008 ákváðum við að fara í hina áttina og stóðum (ásamt Árbæjarsafni) fyrir sögugöngu frá Hlemmi (gömlu Gasstöðinni) að Þvottalaugunum og í Grasagarðinn. Þar var gamla dælustöðin í Þvottalaugunum opnuð almenningi, einu sinni sem oftar.

Í fyrra var ákveðið að halda sínu striki og að Orkuveitan myndi opna eitt af fjölmörgum mannvirkjum sínum á Menningarnótt. Þetta verkefni var fyrst og fremst hugarfóstur okkar Baldurs Sigurðssonar kollega míns, sem vinnur á umsýslu fasteigna. Við sýndum vatnsgeyminn á Litluhlíð, fengum listfenga vinnufélaga til að sýna myndir, málverk og spila á hljóðfæri og gestir fengu kaffi og piparkökur. Landsnet opnaði stjórnstöð sína í næsta húsi, en því miður afþakkaði Veðurstofan að taka þátt.

Þegar kom að því að velja starfstöð Orkuveitunnar til að sýna á Menningarnótt 2010, var valið ekki erfitt. Hreinsi- og dælustöðin Klettagörðum er klárlega á topp 10-listanum yfir svölustu mannvirki Reykjavíkur. Þangað er skólpinu frá eystribyggðum Reykjavíkur safnað saman, það hreinsað og svo dælt á haf út. Að fá að fara þarna inn, líta á græjurnar og rabba við stjórnendurnar er raðfullnæging tækninördsins.

Og ef maður er með svona flottar dælur og pípur, með stór og mikil bílastæði á besta stað í Reykajvík með útsýni yfir sundin… hvað vantar þá bara? Jú, auðvitað kagga! Svo við hnipptum í Kadda-klúbbinn og sömdum við hann um að mæta með Kádiljákana sína og stilla þeim upp meðan á opna húsinu stendur, frá kl. 16 til 18. Frægasti kadda-kall landsins er auðvitað Ólafur Gunnarsson rithöfundur sem mætir og les úr verkum sínum. Hann er svo aftur vinur hans Dóra – svo auðvitað mætir Dóri sjálfur og spilar blús.

Þetta verður svakalega flott dagskrá, en sem fyrr segir verður hún Off venue og því ekki kynnt á opinberri dagskrá Menningarnætur – enda hefur hún verið skilgreind þannig að allir atburðir skuli gerast vestan Rauðarárstígs. Rauðarárstígur-Schmauðarárstígur…. straumurinn verður í Laugarnesið  á dagskránna: Klóak og kadilak í Klettagörðum.

Námskeiðið er svo stóra verkefni haustsins. Minjasafn Orkuveitunnar og Sagnfræðideild Háskólans hafa í haust samstarf um námskeiðið Tækni og saga: Þróun borgarmenningar á Íslandi 1909-2009, sem er almennt valnámskeið á BA-stigi við sagnfræðina í HÍ.

Ég er ákaflega spenntur fyrir þessu verkefni, enda verður þetta í fyrsta sinn sem ég sé um háskólanámskeið frá a-ö (skipulegg frá grunni og kenni). Efnið er fyrst og fremst þróunarsaga Reykjavíkur sem borgar, með höfuðáherslu á tæknikerfi (og þá einkum orkukerfi), auk þess sem nemendur fá innsýn inn í almenna tæknisögu þar sem tvö amerísk öndvegisrit í faginu verða til grundvallar.

Þetta er námskeið sem mig hefur í tíu ár dreymt um að kenna. Sagnfræðideildin fær vinsælt valnámskeið (tæplega 30 skráðir) með fínum akademískum standard. Og Orkuveitan vinnur að settum markmiðum sínum um stuðning við háskólastigið og hlýtur að fagna því að nýútkomin saga hennar sé notuð sem lykilkennsluefni í háskólanámskeiði. Allir græða.

Kæru lesendur þessa bloggs, sem allt vitið – getur einhver sagt mér hvort gervihnattastöðin Premium Sports náist á e-m af helstu sportpöbbunum hér á höfuðborgarsvæðinu?

Mér sýnist þetta vera einhvers konar arftaki Setanta, sem fór svo eftirminnilega á hausinn fyrir rúmu ári.

Svör óskast í athugasemdakerfið.

Heimsmeistarakeppnin í Frakklandi 1938 er yfirleitt það mót sem fær fæstar blaðsíður í sögubókum um HM. Ítalir urðu heimsmeistarar og eru líklega verst þokkaða sigurlið sögunnar – amk eftir á að hyggja – (voru óspart með fasistakveðjur á lofti, léku í svarta fasistalitnum gegn heimamönnum o.s.frv.)

Austurríki hefði væntanlega getað teflt fram frábæru liði, en skömmu fyrir mótið var landið innlimað í Þriðja ríkið. Aðalkempa þeirra neitaði að spila fyrir Þýskaland og var líklega myrtur fyrir vikið.

Stjarna keppninnar var Leonidas og einhver magnaðasti leikur í sögu HM leit dagsins ljós, Brasilía 6 : Pólland 5. Wilimowski skoraði fernu fyrir Pólverja. Hann átti síðar eftir að leika fyrir Þjóðverja á árum seinni heimsstyrjaldarinnar, sem er líklega ástæða þess að þessi mikli markaskorari hefur verið að mestu strikaður út úr knattspyrnusögunni.

Indónesía varð fyrsta Asíuliðið í úrslitakeppninni, undir heitinu Hollensku Austur-Indíur. Kúba var með og komst í aðra umferð.

Til er heimildarmynd um þessa keppni, sem einhverra hluta vegna hefur farið mjög lágt. Ég minnist þess að hafa séð einhverja myndbúta frá HM 1938, en óraði ekki fyrir að til væri heildstæð hálftímalöng mynd, fyrr en ég rambaði á hana í dag. Hana má sjá hér. Myndin er á frönsku og greinilega gerð fyrir heimamarkað. Þannig er mjög kúnstugt að sjá mótið rakið í réttri tímaröð, með einni undantekningu. Leikur Ítalíu og Frakklands í fjórðungsúrslitum er ekki rakinn um leið og hinir fjórðungsúrslitaleikirnir, heldur er beðið með hann þar til byrjað er að segja frá úrslitaviðureign Ítala og Ungverja – þá er myndunum úr Frakklandsleiknum skotið inn á milli – eins og til að árétta að úrslitaleikir mótsins hafi í raun verið tveir.

Það vantar svipmyndir úr fáeinum leikjum, þar á meðal leiknum um þriðja sætið. Þá er ekki að sjá fræg atvik, s.s. þegar tékkneski markvörðurinn kjálkabrotnaði í ljótu samstuði. Og mig minnti endilega að Leonidas hefði náð að skora mark með hjólhestaspyrnu á HM, en það er ekki að sjá af þessum myndum.

Í gömlum vísindaskáldskap var yfirleitt gert ráð fyrir að í framtíðinni samanstæðu máltíðir fólks af einni lítilli pillu, með samþjöppuðum næringarefnum. Það endurspeglði stórkostlegan misskilning á þeirri félagslegu athöfn að borða mat og þeirri nautn sem því fylgir.

Ég held fólkið sem trúir því að í framtíðinni muni rafbækur leysa prentaðar bækur af hólmi sé haldið samskonar skilningsleysi á því hvað felst í því að eiga bækur.