Þjóðstjórn hvað?
à forsÃðu Fréttablaðsins er stungið upp á myndun “þjóðstjórnar” og Seðlabankastjóri borinn fyrir hugmyndinni. à leiðinni er getið um að einu sinni hafi það gerst að þjóðstjórn hafi verið mynduð hérlendis - ráðuneyti Hermanns Jónassonar 1939.
Sá sagnfræðilegi fróðleikur segir okkur þó ekki mikið - nema hann bendir jú á takmarkanir hugtaka og skilgreininga.
Hvers vegna er stjórnin frá 1939 sögð “þjóðstjórn” en ekki t.d. stjórn Stefáns Jóhanns Stefánssonar frá 1947-49, sem þó innihélt sömu stjórnarflokka (alla nema SósÃalistaflokkinn)? Hafði eitthvað það breyst á þessum átta árum sem liðin voru sem gerði það að verkum að stjórn án þátttöku SósÃalistaflokksins gat ekki lengur kallast þjóðstjórn?
Af hverju köllum við ekki Nýsköpunarstjórnina “þjóðstjórn”? Þar sátu jú þrÃr flokkar, en einn - Framsóknarflokkurinn - var utan stjórnar.
Mætti ekki jafnvel kalla rÃkisstjórn Þorsteins Pálssonar þjóðstjórn? Hún hafði nú góðan meirihluta og þrjá flokka innanborðs…
Nei - ástæða þess að stjórnin 1939 fær að heita “þjóðstjórn” er sú að hún kallaði sig sjálf þessu nafni og SósÃalistaflokkurinn amaðist ekki við þvà - heldur notaði það sem skammaryrði. Þannig fjallaði Þjóðviljinn Ãtrekað um “þjóðstjórnarÃhaldið”. Auðvitað fólst ekki à þvà nein viðurkenning á að þessi tiltekna rÃkisstjórn væri öðrum fremur rÃkisstjórn þjóðarinnar allrar, ekki frekar en andstæðingar Viðreisnarstjórnarinnar teldu hana sérstaklega til viðreisnar fallna þótt þeir féllust á að nota nafnið.
En er hægt að kalla rÃkisstjórnina 1939 “þjóðstjórn” à þeirri merkingu sem Seðlabankastjóri virðist gera? Nei, trauðla. Þótt þingstyrkur stjórnarinnar væri ærinn, þá var SósÃalistaflokkurinn þar sterkur á ýmsum sviðum þjóðlÃfsins - sérstaklega à verkalýðshreyfingunni - að tómt mál var að tala um eiginlega “þjóðstjórn”. Enda má ljóst vera Þjóðviljamenn hefðu aldrei fellt sig við að kalla rÃkisstjórnina þessu nafni ef ekki hefði verið ljóst að um innantómt áróðursheiti væri að ræða.
