Fram að þeim tíma þegar Bretar sneru baki við minnihlutastjórninni í Rhódesíu hljóta þeir að teljast stuðningsmenn aðskilnaðarstefnu kynþátta. Það er nú ekki flóknara en það. Varðandi það hversu beinn eða óbeinn stuðningur þeirra var við ríkisstjórnir aðskilnaðarstefnu eftir að Rhódesía leið undir lok er annað mál – en eftir stendur spurningin: ef skoðun þín er rétt – og Bretar studdu ekki við Suður-Afríkustjórn – HVERS VEGNA er David Cameron þá að biðjast afsökunar? Er hann svona illa að sér?

Frakkar mega líka skammast sín fyrir að halda áfram að afhenda Írökum vopn eftir innrásina í Kuwait. ÞAÐ var stuðningur við Saddam Hussein – þótt andstaða við innrásinsa 2003 hafi ekki verið það.

Auðvitað er ábyrgðin mest hjá leiðtogum hvíta minnihlutans. Um það erum við sammála.

Bretar stóðu gegn harkalegum refsiaðgerðum gegn minnihlutastjórninni. Það getur kannski kallast stuðningur (var þá andstaða Frakka gegn innrás í Írak stuðningur við Saddam Hussein?). Hinsvegar veittu Bretar Suður Afríkumönnum aldrei virkan stuðning á borð við fjárhagsaðstoð, hernaðarráðgjöf o.s.frv. og vörðu aldrei Apartheid.

Það voru Bandaríkin sem beittu refsiaðgerðum. Refsiaðgerðir á 7. áratugnum hafa verið tíundaðar hérna að ofan. á 9. áratugnum bættist Comrihensive Anti-Apartheid Act við og tvísköttunarsamningum var sagt upp. Þessar aðgerðir stuðningsþjóðarinnar höfðu mjög mikil neikvæð á efnahagslíf Suður Afríku þótt menn deili reyndar um það hvort að þær hafi í raun grafið undan Apartheid.

Frakkar seldu Suður Afríkumönnum eitthvað af fallbyssum og mega skammast sín fyrir það. Hinsvegar liggur sökin aðallega hjá hvíta minnihlutanum og leiðtogum hans. Óþverrastjórnir geta nefnilega alveg þrifist án þess að vestræn ríki standi þar að baki. Líttu bara á Kúbu.

Sérstök ástæða er til að hnýta í Frakka sem hikuðu ekki við að selja Suður-Afríkustjórn öll þau vopn sem hugur þeirra girntist. Alltaf má treysta á Frakka til að reyna að komast fram hjá öllum vopnasölubönnum – og því fremur sem kúnnarnir eru ógeðfelldari…

Bretar og Bandaríkjamenn stóðu gegn samþykkt ályktunar 1761 á Allsherjarþingi SÞ og sniðgengu efni hennar.

Suður-Afríka var hrakin úr Samveldinu í óþökk Breta og það voru Kanadamenn sem komu því til leiðar að Suður-Afríku var ekki hleypt inn aftur, þrátt fyrir stuðning Breta við þá inngöngu.

Áhugavert væri að fá að vita hvaða “ýmiskonar viðskiptaþvinganir” hafi verið um að ræða frá hendi breskra stjórnvalda. Afstaða bresku ríkisstjórnarinnar var nefnilega sú að slíkt viðskiptabann væri ólöglegt smkv. breskum lögum – þar sem þau heimiluðu einungis að viðskiptabönnum væri framfylgt ef um væri að ræða beina ógn við öryggi Bretlands. – Þetta er því ekki spurning um að breska ríkisstjórnin hafi ekki gengið nógu langt, hún gerði einfaldlega ekkert.

Það “viðskiptabann” sem átti sér stað í Bretlandi var því sett á af einstaklingum og fyrirtækjum – ekki hvað síst vegna þrýstings frá grasrótarsamtökum.

Að láta eins og hernaðarsamvinna Ísraela og Suður-Afríkumanna hafi verið Bandaríkjamönnum óviðkomandi er jafn fráleitt og að segja að Sovétmenn hafi ekki haft neitt með stríðið í Angóla að gera – bara Kúbanir…

Það var aldrei meining mín að segja að sigur blökkumanna á Apartheid hafi verið hreinn hernaðarlegur sigur og veit ekki um neinn sem heldur slíku fram. Hinsvegar þætti mér fróðlegt að vita hvort að einhverstaðar séu til bækur þar sem rök eru færð fyrir því að ofantaldir þættir eigi ekki heima ofarlega á lista yfir dánarorsakir minnihlutastjórnarinnar.

Mandela hefur enga ástæðu til þess að leggja áherslu á vopnaða þáttinn í baráttu blökkumanna nú enda búa hvítir og svartir Suður Afríkumenn ennþá í sama landi og viðfangsefni hans er að efla friðinn.

Hvað varðar “stuðning” Breta og Bandaríkjamanna við Suður Afríkustjórn þá var ég einmitt að benda á það hversu lítið þarf oft til þess að þessum tveimur löndum sé bætt á lista sumra yfir stuðningsríki ógeðfelldra stjórna. Tímabundin samvinna, byggð á sameiginlegum hagsmunum, virðist oft duga.

Bretalandsstjórn gagnrýndi Apartheid í byrjun 7. áratugarins og Suður Afríkustjórn og endaði það með því að Suður Afríka gekk úr samveldinu. Þennan sama áratug settu Bandaríkjamenn vopnasölubann á landið og bundu enda á alla venjulega hernaðarsamvinnu og herskipaheimsóknir. Á áratugunum á eftir studdu bæði löndin ýmiskonar viðskiptaþvinganir og aðrar aðgerðir sem var beint gegn Apartheid þótt ekki hafi verið gengið eins langt og hinir áköfustu vildu (af því hlaust stuðningsgagnrýnin). Í mínum bókum teljast takmarkaðar refsiaðgerðir ekki til stuðnings.

Hans: Virkur stuðningur Bandaríkjamanna við Suður-Afríku birtist t.d. í samvinnu þeirra í stríðinu í Angóla. Hernaðarsamstarfið fór að miklu leyti fram í gegnum Ísraelsmenn. Það væri pólitískur barnaskapur að ímynda sér að kjarnorkuvopnaþróun Suður-Afríku og Ísraels (sem var að miklu leyti sameiginlegt verkefni) hafi átt sér stað án samþykkis stjórnar BNA.

Beinn og óbeinn stuðningur BNA við Suður-Afríku varð margoft að pólitísku þrætuepli í Bandaríkjunum ekki síður en Bretlandi. Það kemur mér á óvart ef þær fréttir koma nokkrum manni í opna skjöldu.

Loks kammarðu mig fyrir að viðurkenna ekki mikilvægi hernaðarþáttarins í starfi Afríska þjóðarráðsins. Ég hef hins vegar aldrei haldið því fram að ANC hafi einungis ástundað vopnlausa baráttu – enda væri það fáránlegt. Ég held meira að segja að Mandela geri sjálfur of lítið úr þessum þætti baráttunnar. Hernaðarlegur styrkur ANC gagnvart her og öryggislögreglu Suður-Afríku var þó fráleitt úrslitaatriði fyrir niðurstöðuna – og það er jú kjarni málsins. Mér þætti amk gaman að fá ábendingar um sagnfræðinga eða stjórnmálaskýrendur sem telja að hryðjuverk ANC hafi ráðið meiru en pólitískur þrýstingur innanlands og utan varðandi afnám aðskilnaðarstefnunnar.

Bendi á að sagnfræði sem kennd er við HÍ er kennd í hugvísindadeild, ekki félagsvísindadeild sem Oddi hýsir. Árnagarður telst því heimahúsnæði þeirrar speki.

Thatcher vildi ekki ganga mjög nærri minnihlutastjórninni af ótta við að hún félli, atburðarásin yrði stjórnlaus og að stjórn vinsamleg Sovétríkjunum kæmist til valda. Af þeim ástæðum hélt hún aftur af Bandaríkjunum (meintum stuðningsaðila minnihlutastjórnarinnar).

Bæði Bretland og Bandaríkin þrýstu á S-Afríkustjórn um að afnema Apartheid.

2) Ummælin um Bandaríkin voru sett fram í samhengi við almenn samskipti Bandaríkjastjórnar við miður geðslegar stjórnir á kaldastríðstímanum. Ég vildi árétta að Bandaríkin eru ekki almáttug og þurfa að stunda realpólitík eins og önnur lönd. Heimurinn væri mun verri staður ef þau hefðu tapað kalda stríðinu.

Ég stend við það að ekkert í samskiptum Bandaríkjamanna og minnihlutastjórnarinnar í Suður Afríku er mögulega hægt að kalla stuðning þótt að Bandaríkjamenn hafi keypt af þeim nauðsynleg hráefni. Hinsvegar hafa Bandaríkjamenn stundum stutt miður geðslegar stjórnir, t.d stjórn Íranskeisara. Stundum hafa aðstæður réttlætt slíkt og stundum ekki.

Annars var meginefni færslunnar sú mynd sem þú dróst upp af baráttu blökkumanna sem friðsamri fjöldabaráttu. Það er fjarstæðukennd mynd.