Um fermingar
Ferming unglinga er bæði apaspil (Affenspiel) og vitleysisgangur (Gaukelwerk).
Hafið ekki áhyggjur lesendur góðir – ég er ekki genginn til liðs við Vantrúarhópinn og ætla ekki að stofna til ritdeilna við fyrrverandi eða núverandi guðfræðinema. Ég er bara að vitna à ummæli annars manns um fyrirbærið fermingu. Sá maður hét Marteinn Lúther.
Â
Fermingin var eitt af þvà sem Lúther var ósáttur við à kaþólskunni. Hann taldi hana ekki eiga sér stoð à BiblÃunni og vera guðfræðilega vafasama. Fyrir vikið telst fermingin ekki vera sakramenti à lútherskunni, öfugt við það sem er à kaþólskum sið.
Â
Þrátt fyrir að Lúther hefði ekkert álit á fermingunni sem slÃkri, gerðu sporgöngumenn hans ekki mikið til að uppræta þennan sið úr kirkjudeildum sÃnum. LÃkleg skýring á þvà er sú að menntafrömuðir á borð við Erasmus frá Rotterdam sáu fermingarundirbúninginn sem notadrjúgt tæki til að ná fram almennum menntunarmarkmiðum.
Â
SÃðar, þegar dönsk stjórnvöld fóru að huga að menntun þegna sinna og vildu tryggja að allir (à það minnsta karlarnir) gætu stautað sig à gegnum einfaldan texta og jafnvel dregið til stafs, gripu þau til fermingarinnar. Fermingin varð þannig á átjándu öld að eins konar samræmdu lestrarprófi à danska rÃkinu.
Â
Það eru öðru fremur þessi menntunarpólitÃsku markmið danska rÃkisvaldsins hér á öldum áður sem valda þvà að hærra hlutfall unglinga á Ãslandi, à Færeyjum og à Danmörku fermast en gerist og gengur à öðrum lúthersum samfélögum. Langt er sÃðan hlutfall fermdra byrjaði að lækka à Danmörku, einkum à þéttbýli. Til sveita fermast ennþá flestir Danir – lÃkt og hér á landi og à Færeyjum.
Â
à ljósi þessa finnst mér alltaf jafnhlálegt þegar skammast er út à borgaralega fermingu á þeim forsendum að þar séu trúleysingjarnir að “stela†kirkjulegri athöfn. Veruleikinn er sá að à samfélögum mótmælenda hefur fermingin lifað VEGNA hins borgaralega eðlis hennar. Það má à rauninni segja að sú fræðsla sem stunduð er à tengslum við borgaralegu ferminguna (alhliða lÃfsleikni og samfélagsfræðsla) sé rökréttara framhald af þeirri fermingu sem Erasmus frá Rotterdam og sÃðar upplýsingarmenn 18. aldar stóðu fyrir en sú kennsla sem á sér stað à kirkjum landsins à dag.
Â
Mér finnst þess vegna mun rökréttara að trúlaus börn fermist borgaralega en að lúthersk börn fermist à kirkju. – Og þar hafið þið það!
Â
(Rétt er að taka fram að sjálfur fermdist ég hvorki kirkjulega né borgaralega. Ég svaf út á laugardögum veturinn sem jafnaldrar mÃnir gengu til prestsins og held að þeim tÃma hafi verið betur varið þannig.)
October 4th, 2006 at 18:30
Takk, þetta fannst mér fróðlegt.
October 4th, 2006 at 19:02
heimildir skeimildir.
Hægt að lesa um þetta m.a. hér: http://www.warwick.ac.uk/fac/arts/History/teaching/protref/women/WR0913.htm (leitið að orðunum “monkey business”)
October 4th, 2006 at 19:26
Góður pistill. Takk fyrir hann.
October 4th, 2006 at 19:37
à mörgum samfélögum utan hins vestræna heims þekkjast svokallaðar innvÃxlu athafnir, rites de passage, þar sem einstaklingar komast upp um ákveðið stig à samfélaginu.
Fermingunni er að mörgu leiti hægt að lÃkja við þessar innvÃxlu athafnir. à þessum tÃmapunkti vaxa þau upp um stig à samfélaginu. Þau fá samfélags og siðfræði kenslu og eins og þú bendir á var þetta áðurfyrr tengt þvà að læra að lesa og skrifa. Við þetta tilefni fá þeir sem klára fræðsluna með viðunandi árangri gefins hluti sem teljast til heims fullorðinna.
Fyrir um 50 árum voru úr algeng fermingargjöf og eignuðust margir sitt fyrsta úr við fermingu. à dag eru gjafirnar aðrar en þær tengjast enn heimi fullorðinna, eru það sem telst fullorðinsdót á hverjum tÃma.
Fermingin á sér þvà eðlilegan stað innan samfélagsins og er ekki sÃður menningarleg en trúarleg. Og ætti þvà einu að gilda hvort hún fari fram borgaralega eða innan trúarlegs ramma.
October 4th, 2006 at 20:37
Þetta var fÃnn pistill. Varðandi það sem Rósa Rut segir þá er það lÃka alveg rétt. En þá verða menn að spyrja sig af fullri alvöru að þvà hvort við viljum að innvÃglsa inn à heim fullorðinna sé við 13 ára aldur. Þannig var það à gamla bændasamfélaginu og tÃðkaðist að verk sem fólki voru falin breyttust við það að þau fermdust – urðu m.ö.o fullorðinslegri.
Ef við viljum að fermingin sé einhvers konar innvÃgsluathöfn à fullorðinsheim, þá er ekkert eðlilegra en að hún gerist á sama aldri og sú innvÃgsla er almennt – við 18 ára aldur. Ég er ekki viss um að nokkur finnist hér á landi sem vill að litið sé á börn sem fullorðin við 13 ára aldur. Raunar eru hér við lýði fjöldinn allur af lögum sem einmitt eiga að tryggja það að við þennan aldur séu menn enn börn en ekki fullorðnir.
October 4th, 2006 at 21:10
Frábær pistill hjá Stefáni – eins og hans er von og vÃsa. Rétt er að átta sig á þvà að nú á dögum er tilgangur fermingarfræðslunnar fyrst og fremst að búa til tekjur fyrir presta.
October 4th, 2006 at 23:54
Góð ábending hjá Kolbeini. Ef fermingin á að vera e.k. manndómsvÃgsla væri væntanlega eðlilegast að hafa hana við 18 ára aldur. Og ég veit svo sem ekki hvað annað (en manndómsvÃgsla) hún gæti átt að vera með góðu móti. Sjálfri finnst mér alltaf gott að eiga ferminguna eftir. Ég hlýt þá að geta gripið til hennar einhvern tÃmann à neyð ef mig bráðvantar pening (eða flatskjársjónvarp, hest, nýja tölvu eða hvað það nú er sem tÃðkast að gefa à fermingargjöf).
October 5th, 2006 at 09:52
Takk fyrir pistillinn Stebbi. Hann er kominn à hendur borgaralegra (en þó nokkuð róttækra og mjög svo femÃnÃskra) fermingarbarna à Laugarneshverfinu og mun nýtast þeim vel til varna gegn nýfrelsuðum skólasystkinum sem bergmála bullið um borgaralega fermingu sem þau heyra heima hjá sér og à kirkjunni.
Smá komment á komment Kolbeins og Eyju. Vissulega væri best að eiga ferminguna eftir og það er alveg út à hött að fólk undirgangist e.k. manndómsvÃgslu þrettán ára og sé þá komið à fullorðinna manna tölu. Enda er það alls ekki raunin lengur, það er löngu búið að finna upp unglinginn og fermingin er miklu frekar innganga à heim unglinga en à heim fullorðinna. Ef við horfum þannig á málið er fræðslan à borgaralegu fermingunni ekki svo galin og að minnsta kosti betri undirbúningur fyrir púpulÃfið en trúarjátningin og fræðin Lúters. Fyrst og fremst er ég þó, sem foreldri þrettán ára unglings, afskaplega þakklátur fyrir að borgaralega fermingin sé til vegna þess að hún auðveldar krökkum að fermast ekki à kirkju, þetta er realpólitÃk sem mér lÃkar alveg ágætlega.
October 5th, 2006 at 10:13
Takk fyrir fræðsluna, mjög skemmtilegt.
Gott þú gast sofið; minn prestur var við á miðvikudögum eftir hádegi. En það kætir mig að þótt skólalærdómur þess árs sitji ágætlega eftir man ég bókstaflega ekki stakt orð af fermingarpreppinu.
Ég man bara eina sjónglefsu, af jafnaldra mÃnum sem stytti sér þar stundir við að rúlla upp blaði og nota sem kÃki og skoða veggina og þaksperrurnar à salnum. Ég held að við höfum báðir sofið þetta af okkur eins og þú — ef ekki hið ytra, þá hið innra. Enda var þetta tÃmaskekkja: við öðluðumst læsi áratug áður, og bÃðum enn eftir manndómnum.
October 5th, 2006 at 12:32
Ég er alveg sammála þér Jón Yngvi, enda sit ég à varastjórn Siðmenntar og telst þvà kannski ekki hlutlaus
Auðvitað er nauðsynlegt að hafa borgaralegan valkost meðan þrýstingurinn um einhvers konar fermingu eða manndómsvÃgslu á 13-14 ára aldrinum er svona sterkur. Svo heppilega vildi reyndar til að við bjuggum erlendis à hittifyrra þegar elsta dóttir mÃn var á “fermingaraldrinum” og áhugi hennar á fermingu af einhverjum toga var þvà takmarkaður. Einu krakkarnir à hennar vinahópi sem “fermdust” voru gyðingarnir þannig að þetta var ekkert issjú. Við foreldrarnir vorum ósköp fegin að sleppa við svona fermingarumstang og gátum à staðinn fjárfest à sæmilegu sellói (nokkuð sem hana var farið að bráðvanta) fyrir hana à ekki-fermingargjöf. En ég geri fastlega ráð fyrir að þurfa að halda fermingarveislu af einhverju tagi vorið 2012.