Stórmót à frjálsum Ãþróttum eru eitthvert besta sjónvarpsefni sem til er. Það er hægur vandi að detta niður à margra klukkutÃma gláp þegar sleggjukast karla, 3.000 metra hlaup eða kvennalangstökk er à boði. Það er helst gangan og maraþonhlaupin sem ég er ekki að ná uppÃ, auk þess sem tugþrautir og sjöþrautir eru hvimleiðar – of miklir útreikningar og flókið að keppt sé à tveimur hópum.
à tengslum við frjálsÃþróttamótin ber alltaf nokkuð á kynþáttahyggju þar sem fólk reynir að grÃpa til lÃffræðilegra skýringa á velgengni tiltekinna þjóða à einstökum greinum – t.d. að svertingjar séu sérstaklega vel fallnir til að hlaupa. Þetta heyrist ekki sÃður frá “meðvituðu” fólki sem er sérstaklega á móti kynþáttafordómum og notar jafnvel sigurgöngu blökkumanna à spretthlaupum sem rök gegn rasisma hvÃtra manna.
Mér sýnist hins vegar að tölfræði Ãþróttanna sýni þvert á móti hversu menningarbundinn árangurinn à þeim er. Sum lönd eru einfaldlega alltaf góð à tilteknum greinum og geta furðulÃtið à öðrum.
Tökum sem dæmi HvÃta-Rússland. Hvers vegna à ósköpunum eru HvÃtrússar alltaf góðir à kúlu, kringlu og sleggju? Nágrannar þeirra Finnar eru hins vegar góðir à spjótkasti, en ekki à öðrum kastgreinum. Þetta skýra menn ekki með erfðafræði heldur kúltúr.
Eða þá Kúbumenn. Þeir eru stökkmeistarar – eiga af þvà er virðist endalaust marga langstökkvara, hástökkvara og þrÃstökkvara. Miklu fleiri en hin löndin à KarabÃska hafinu sem eru aðallega à spretthlaupunum. Og hvers vegna eru Þjóðverjar betri à að hoppa upp à loftið en beint áfram?
Ãstralir punda út afbragðsÃþróttamönnum à flestöllum Ãþróttagreinum, en hversu margir Ãþróttamenn koma frá Nýja Sjálandi? Eru einhver rök fyrir þvÃ? Ekki lÃffræðileg à það minnsta.
Eitt af þvà sem gerir það að verkum að fólk grÃpur til kynþáttaskýringa á velgengni sumra þjóða tengist mismunandi lÃkamsbyggingu Ãþróttamanna eftir svæðum. Þannig virðast þeldökku hlaupararnir frá Norður-AmerÃku flestir vera nýkomnir úr vaxtaræktarkeppni. Svo hlaupa þeir við hliðina á Rússum sem eru langir, þvengmjóir og virðast ekki hafa neina vöðva. (Sérstaklega áberandi à kvennaflokki.) Þar kemur à ljós að brjóstvöðvar að hætti Schwartzeneggers eru engin trygging fyrir sigri à 400 metra hlaupi…
Diskúteraði þessi mál heillengi við Sverri og Steinunni á Dillon à gær. Vorum um flest sammála à greiningunni á þessu. Sérstaklega kom okkur þó saman um skýringuna á þvà hvers vegna Indverjar eiga ekki fleiri toppÃþróttamenn en raun ber vitni. – Ef það er eitthvað sem getur fokkað upp möguleikum manns á að ná Nirvana – þá er það að reyna að setja heimsmet…
Meira um frjálsar sÃðar.