Um tilgangsleysi allra hluta

Karl Sigurbjörnsson telur að það sé íþyngjandi fyrir börn að vera ekki sjálfkrafa skráð í trúfélag móður við fæðingu. Hugmyndir okkar um hvað sé íþyngjandi fara greinilega ekki saman.

Sjálfur var ég fórnarlamb sjálfvirku skráningarinnar á sextán ára afmælisdaginn minn. Þessa sögu hef ég rakið oftar en einu sinni – meira að segja á þessum vettvangi – en látum samt vaða…

Sú var tíðin að börn hættu að vera börn sextán ára en ekki átján. Sextán ára afmælisdagurinn var því stóráfangi: sjálfræðisaldrinum náð. Ég var Hagaskólapjakkur sem var mjög upptekinn af því að vera uppsigað við guð, enda þaullesinn í Blekkingu og þekkingu eftir Dungal. Það lá því beint við að halda upp á afmælið með því að fara upp á Þjóðskrá (eða var það Hagstofan). Þangað mætti ég ásamt félaga mínum og ætlaði aldeilis að vera fínn maður.

„Hvar fæ ég eyðublaðið til að segja mig úr þjóðkirkjunni?“ – spurði ég hátt og snjallt, til að vera viss um að báðir þjónustufulltrúarnir og parið sem var líklega að fylla út beiðni um lögheimilisbreytingu heyrðu til. Stúlkan í afgreiðslunni umlaði eitthvað um að hún þyrfti að fá kennitöluna. Ég ruddi henni út úr mér og leit sigri hrósandi yfir salinn.

Meinfýsið glott færðist yfir varir stúlkunnar… – „Þú ert ekkert í Þjóðkirkjunni…“ – „Ha???“ – „Nei, þú ert skráður í Óháða söfnuðinn, sjáðu bara hérna…“

„Ehh…“ (og allt í einu mundi ég eftir því að amma heitin hafði þekkt einhvern klerk í Óháða söfnuðinum og skráð sig – og þar með væntanlega börnin sín líka – í þann söfnuð til að ná upp í einhvern lágmarksfjölda safnaðarmeðlima eða til að taka þátt í einhverri kosningunni… og um leið rifjuðust upp fyrir mér öll fréttabréf Óháða safnaðarins sem reglulega duttu inn um bréfalúguna og þaðan beint í ruslið.)

„Öhh… já, ókey… Já, ég ætla altso að segja mig úr honum líka…“ – Rokkmómentið var ónýtt. Sextán ára afmælisdagurinn farinn í vaskinn.

Jú, Karl Sigurbjörnsson: það getur verið býsna íþyngjandi að vera sjálfkrafa skráður í trúfélag móður.

Sígilt umfjöllunarefni á enskum fótboltanördasíðum eru listar yfir menn sem náðu að vera bæði afreksmenn í fótbolta og krikket. Ian Botham er eitt þekktasta dæmið.

Samsvarandi úttekt á Íslandi væri um þá menn sem náð hafa árangri í fótbolta og handbolta. Á upphafsárum íslenska handboltans voru flestir handknattleiksmenn jafnframt í fótboltanum. Með tímanum jókst sérhæfingin – auk þess sem einstök félög einbeittu sér að ólíkum greinum. Haukar og FH voru löngum öflug í handbolta en léleg í fótbolta. KR hefur lengst af verið slappt í handboltanum og sama gildir um Skagamenn.

(Ath.: Þessi umfjöllun vísar bara í karlaboltann. Það er auðvitað fullt af dæmum í kvennaflokknum.)

Framarar eiga líklega flesta einstaklinga sem orðið hafa Íslandsmeistarar í báðum íþróttunum. Allnokkrir hafa náð landsleikjum í bæði handbolta og fótbolta. Ásgeir heitinn Elíasson var t.d. í fótboltanum í Fram og handboltanum í ÍR. Gaman væri að sjá lista yfir þá menn sem náð hafa þeim árangri.

Páll Ólafsson er líklega síðasti maðurinn sem náð hefur að leika A-landsleik í bæði handbolta og fótbolta. Það verður varla gert úr þessu.

Róbert Gunnarsson handboltakappi lék í næstefstu deild í meistaraflokki í fótbolta og er líklega það næsta sem við komumst því í seinni tíð að sjá menn ná árangri í báðum greinum.

Willum Þór Þórsson hefur þjálfað meistaraflokk í bæði handbolta og fótbolta.

Hvert skyldi vera nýjasta dæmið um leikmann sem náð hefur að spila í efstu deild í handknattleik og knattpsyrnu á Íslandi? Jón Kristjánsson Valsari og KA-maður? Spyr sá sem ekki veit.

Stelpan byrjar í skóla í fyrramálið. Hún fer í Háteigsskóla og reiknar með að vera búin að læra nánast allt milli himins og jarðar eftir mánuð.

Við þessi tímamót rifjar maður ósjálfrátt upp sína eigin skólabyrjun. Þegar ég var á þessum aldri, var 6 ára bekkurinn ekki hluti af skólaskyldunni. Það tók skólakerfið óratíma að lögfesta það og enn lengri að hafa sig í að breyta númeraröðinni á bekkjunum.

Flestir fóru samt í 6 ára bekk, sem náði samt varla máli. Kennslan var örstutt. Og það var ekki gert ráð fyrir að nemendurnir kynnu neitt. Leikskólar voru stofnanir þar sem börn kubbuðu og átu sand. Þar var ekki verið að skrifa, lesa og reikna – auk þess sem það voru helst börn stúdenta og einstæðra mæðra sem komust á leikskóla.

Með þennan samanburð í huga sýnist mér gæði námsins í sex ára bekk í dag vera gríðarleg. Stundaskráin er full af sérgreinum með fagkennurum. Sjálfur minnist ég þess ekki að hafa fengið fagkennara í öðru en leikfimi, hannyrðum og smíði fyrr en ég var tólf ára.

Ekki botna ég í því fólki sem vantreystir grunnskólunum og telur það framfaraskref að afnema skólaskylduna.

Hinn augljósi orðabrandari dagsins, í ljósi þrennu Steve Lennons, er að rifja upp þennan gamla bókartitil Illuga Jökulssonar.

Steve Lennon er smátittur, en markheppinn. Fimm mörk fyrir lið í fallsæti í 6-7 leikjum er bara helv. gott.

Ég veit ekkert skemmtilegra en að vinna Val í íþróttum. (Það var reyndar stórt skref þegar ég viðurkenndi að mér væri verr við Valsmenn en KR-inga.) Það væri þó gaman að gera reynsluathugum með því að prófa að vinna KR-inga á mánudaginn kemur…

Lét Þóru Kristínu á Smugunni plata mig til að fara að blogga þar endrum og sinnum. Sjá: hér. Það verður að ráðast hvernig ég skipti þessu. Ætli pólitískari færslurnar lendi ekki Smugumegin og nördaskapurinn hérna? Nema maður taki bara Ómar Ragnarsson á þetta – og pósti sömu færslum á báðum stöðum…

Sturlaður maður í Noregi drap tugi ungmenna. Ætlaði að drepa fleiri og mildi að honum tókst ekki að sprengja enn fleiri í loft upp.

Næstu daga og vikur munu menn velta sér upp úr mögulegum ástæðum fyrir ódæðinu. Fólk mun velta því fyrir sér hver sé ábyrgð þeirra sem deila skoðunum morðingjans eða hafa með einhverjum hætti tekið þátt í að skapa það andrúmsloft haturs sem sturlaði maðurinn nærðist á. Gamlir samherjar hans munu á sama tíma sverja sturlaða manninn af sér og leggja áherslu á að hann sé einfari og beri einn alla ábyrgð.

Gott og vel. Vonandi verður þessi umræða frjó og á skynsamlegum nótum.

En það er önnur hlið á þessu máli sem færri munu vilja ræða. Væntanlega munu einhverjir bregðast illa við því að hún sé færð í tal.

Ástæða þess að sturlaði maðurinn gat drepið svona skelfilega marga er að miklu leyti sú að hann var búinn að fá leiðsögn. Hann hafði lært að meðhöndla sprengjur og beita vopnum hjá sérstakri stofnun sem norska ríkið heldur úti: hernum.

Aðaltilgangur herja er að framleiða menn sem geta drepið fólk sem ríkið segir þeim að drepa. Aukaafurð í þeirri framleiðslu eru sturlaðir menn sem drepa fólk óumbeðið. Þessi er ekki sá fyrsti og ekki sá síðasti. Mér dettur ekki í hug að halda því fram að herinn beri ábyrgð á sturlun þessa manns – til þess hef ég engar forsendur – en herinn þjálfaði hann. Og hann var greinilega góður nemandi.

Það eru örfáar vikur síðan upp kom umræða hér á landi um norska herinn. Sjálfur lenti ég í allnokkrum viðtölum í fjölmiðlum sem fulltrúi þeirra sem fannst það ekki í lagi að reynt væri markvisst að skrá íslenska krakka í norska herinn. Rök okkar hernaðarandstæðinga voru siðferðisleg og við bentum á þá augljósu staðreynd (sem er þó svo mörgum hulin) að herir kenna fólki að drepa. Og það gera þeir svikalaust.

Ég er sökker fyrir bikarkeppninni. Jafnvel svo mikill sökker að ég freistast til að blogga aftur.

Framarar dógust gegn Þrótti (á útivelli) í 16-liða úrslitum bikarkeppninnar. Þótt undarlegt kunni að virðast þá hafa A-lið þessara félaga aðeins þrisvar sinnum dregist saman í bikarkeppni KSÍ frá árinu 1960. Þá undanskil ég viðureignina 1967 þegar b-lið Fram tapaði 2:3 fyrir Þrótti í fyrstu umferð. Þetta var árin 1977, 1979 og 1998.

Síðasttöldu viðureigninni var ég blessunarlega búinn að gleyma. Fram tók á móti Þrótti á Laugardalsvelli í 16-liða úrslitum og var kjöldregið 2:5. Þorbjörn Atli Sveinsson skoraði bæði mörk okkar. Ási Haralds, Tómas Ingi og Hreinn Hringsson skiptu með sér mörkunum fyrir Þrótt. (Var þetta ekki árið sem Þróttur var á rosalegu rönni fram yfir mitt mót og féll svo að lokum með metstigafjölda?)

Fyrsta viðureignin, sú árið 1977, var líka í 16-liða úrslitum. Fram vann 2:3, en markaskorararnir voru ekki af verri endanum – Páll Ólafsson og Leiur Harðarson fyrir Þrótt og Kiddi Jörunds (2) og Sumarliði Guðbjartsson fyrir Fram.

1979 mættust Fram og Þróttur í undanúrslitum bikarkeppninnar (sem er enn í dag besti árangur Þróttar í keppninn). Liðin voru á sama róli um miðja efstu deild. Leik liðanna lauk með 2:2 jafntefli (Gunnar Orrason og Marteinn Geirsson skoruðu). Þá var gripið til annars leiks og Fram sigraði 2:0 (Guðmundur Steinsson og Marteinn). Í kjölfarið urðu Framarar bikarmeistarar.

Við lestur nýrrar bókar Sigmundar Ó. Steinarssonar um sögu Íslandsmótsins í knattspyrnu (fyrra bindi) leitar á mig gömul spurning sem ég braut heilann um fyrir nokkrum árum en leiddi síðan hjá mér. Hver var Linnæus Östlund?

Í bókinni grípur Sigmundur niður í kunnan pistil eftir Kjartan Þorvarðsson úr 25 ára afmælisblaði Fram frá árinu 1933. Kjartan er einn af stóru mönnunum í sögu félagsins og átti stóran þátt í að það lognaðist ekki útaf undir lok þriðja áratugarins. Hann skrifaði Framblaðið nánast einn síns liðs og setti saman úrvalslið Fram þennan fyrsta aldarfjórðung.

Kjartan var sjálfur markvörður stóran hluta gullaldartímabils Fram og stóð milli stanganna flest árin sem liðið varð Íslandsmeistari. Hann var hins vegar alltof prúður til að velja sjálfan sig í liðið. Fyrstu árin skiptu Framarar í sífellu um markverði og enginn þeirra varð minnisstæður. Hinn augljósi kostur fyrir hinn hógværa Kjartan hefði því verið Kjartan Thors, sem varði mark Fram í nokkur ár.

En Kjartan valdi Linnæus Östlund og hafði stór orð um snilli hans í markinu. Linnæus who?

Einföld leit á timarit.is leiðir ekki í ljós nema eina vísun í Linnæus Östlund í tengslum við knattspyrnu. Það var sumarið 1916, þegar hann meiðist í leik í Reykjavíkurmótinu. Mér er ekki kunnugt um neina liðsmynd af Frömurum þar sem Linnæus er í marki. Sigmundur tiltekur meistaralið Fram fyrir hvert ár 1913-16 og nefnir þar þrjá aðalmarkverði – en enginn þeirra er Linnæus Östlund.

Linnæus var sonur Davids Östlunds, Svíans sem var aðalsprautan í söfnuði Aðventista hér á landi. Í september fer hann alfarinn með móður sinni vestur um haf og skömmu síðar er hann sagður leggja stund á rafmagnsfræði. Og þar kólnar slóðin.

Var Linnæus Östlund þessi afburðamarkvörður á upphafsárum íslenskrar knattspyrnu – jafnvel sá besti á þeim árum? Um það eru litlar heimildir. Hélt hann áfram að stunda íþróttina? Varð hann langlífur? Veit einhver um afdrif Östlund-fólksins í Ameríku? Þetta væri gaman að vita.

Miðað við auglýsingarmyndbandið fyrir strumpamyndina sem frumsýnd verður á næstunni, er ekki von á góðu. Getur verið að Haraldur Sigurðsson sé þrátt fyrir allt hæfastur til að blása lífi í strumpana/skríplana utan teiknimyndasöguformsins?

Það jákvæða við gerð myndarinnar er þó að í tengslum við markaðssetninguna hefur verið gert stórátak í endurútgáfu á strumpabókum á ýmsum tungumálum. Von er á fjöldanum öllum af gömlu, klassísku strumpabókunum á ensku og Danirnir hafa gefið út slatta í ár og í fyrra.

Peyo gerði sjálfur u.þ.b. 15 strumpabækur (eftir því hvernig talið er). Af þeim komu að mig minni 8 út á íslensku. Eins og svo algengt er með bestu höfunda, voru síðustu bækurnar dottnar niður í væmni og krúttlegheit. Ef hann hefði lifað aðeins lengur er ljóst að næsta verkefni hefði verið sjálfstæð sería um ævintýri strumpabarna í viðureign við ungan Kjartan og kettlinginn Brand.

Eftir dauða Peyos tók sonur hans upp þráðinn og hefur samið rúmlega tíu strumpabækur. Mér sýnist fæstar þeirra teljast nein stórvirki.

Því miður hefur strumpafárið núna ekki leitt til endurútgáfu og/eða útgáfu á hefðbundnum strumpateiknimyndasögum á íslensku. Þess í stað hafa komið út nokkrar bækur á sama formi og Disney-bækurnar hvimleiðu. Þetta er synd, þar sem amk tvær sígildar strumpabækur (Geimstumpurinn og Gammurinn – bækur nr. 5 og 6) hafa aldrei komið út á íslensku og flestar hinar eru löngu ófáanlegar.

Hvað er sigur og hvað er ósigur? Hvenær hefur maður náð það miklu af markmiðum sínum til að geta fagnað góðum árangri og hversu langt frá settu marki má maður enda til að geta engu að síður borið höfuðið hátt?

Mark Steel (uppáhalds-pólitíski grínistinn minn) velti þessu einhverju sinni fyrir sér í sambandi við Íraksstríðið. Hann líkti því við verslunarleiðangur. Maður sem fer út í búð til að kaupa mjólkurpott og brauðhleif, en snýr aftur með jógúrtdós og vatnsmelónu getur mögulega túlkað niðurstöðuna sem varnarsigur. Sá sem kemur tómhentur og peningalaus heim, eftir að hafa brennt sjoppuna til kaldra kola, getur það ekki.

Fyrir mörgum árum voru stofnuð samtökin Heimssýn. Ég sá reyndar aldrei ástæðu til að ganga í þann félagsskap, en margir vina minna og kunningja komu nálægt félaginu. Allt hið ágætasta fólk.

Tilgangur félagsins var að búa til regnhlífarsamtök þeirra sem telja að Íslandi sé betur borgið utan ESB, þvert á pólitíska litrófið. (Markmið sem ég hef aldrei verið sammála.) Það var í sjálfu sér hægðarleikur. Í Sjálfstæðisflokknum, VG og Framsókn var mýgrútur af fólki sem vildi taka þátt í þessari baráttu. Svo var keppikeflið að finna 1-2 táknræna Samfylkingarmenn til að taka þátt – á sama hátt og menn voru alltaf með einn Sjálfstæðismann sem var herstöðvaandstæðingur hér í gamla daga. (Stefán Jóhann Stefánsson var yfirleitt kratinn í Heimssýnar-hópnum.)

Ég hef verið félagi í VG frá því að ég gafst upp á Samfylkingunni haustið 1999. Ekki get ég þóst hafa unnið mikið í flokknum. Aldrei setið í neinum alvöru stjórnum eða verið fulltrúi flokksins í einu eða neinu, nema þá helst í uppstillingarnefndum og kjörstjórnum (og það jafnvel endað með ósköpum). Hins vegar þekki ég glás af flokksfólki, hef setið flesta landsfundi, marga flokksráðsfundi og reynt að sýna lit í kringum kosningar.

Byggt á þessari reynslu, leyfi ég mér að fullyrða að þótt kjósendur VG séu oft ansi margir jákvæðir í garð ESB í skoðanakönnunum, eru nálega engir stuðningsmenn ESB meðal virkra flokksmanna. Sumir eru skoðanalitlir eða jafnvel eilítið jákvæðir, en raunverulegir stuðningsmenn eru varla til. Ég myndi segja að langflestir virkir VG-félagar sem ég hef kynnst á þessum tólf árum séu annað hvort andsnúnir eða mjög andsnúnir ESB-aðild.

Að finna ESB-andstæðing í VG er álíka flókið og að finna KR-ing i Vesturbæjarlauginni.

Ég er því hugsi yfir listanum á heimasíðu Heimssýnar, þar sem stjórn félagsins er talin upp. Kunnuglegu VG-nöfnin á listanum eru ýmist gengin úr flokknum, á leiðinni úr flokknum eða jaðarsett innan flokksins. Þetta er með hreinum ólíkindum.

Heimssýn hvíldi í byrjun á tveimur sterkum stoðum: Sjálfstæðismönnum og VG-fólki. Núna virðist mönnum hafa tekist að halda þannig á spilunum að traustir VG-flokksmenn vilja ekki taka á félaginu með löngum töngum. Er hægt að klúðra málum öllu verr? Er þetta ekki á pari við að fara í búðina eftir mjólkurpottinum og skilja eftir brunarústir?