hildur lilliendahl

þetta

Mig grunar að einhver hafi brundað í pringlesið mitt. Hvað á það að þýða?

Krakkar! Hættið þessari viðkvæmni. Þetta er fávitaskapur. Það er nákvæmlega svona sem við drepum ljóðlistina. N.á.k.v.æ.m.l.e.g.a. s v o n a.

Yfirlýsing

Ágæta Ásta Heiðrún Elísabet, innilegustu hamingjuóskir með sigurinn. Og til hamingju með að hafa verið ógeðslega töff í kommentinu þínu á fjallabaksleiðinni. Og eitt enn: Taktu mark á Eiríki. Ef þig langar að halda áfram að vera skáld, ef þig langar að gera eitthvað frábært, þá mæli ég með því að þú haldir áfram að bera höfuðið hátt, haldir áfram að vera töffari, en gerir þér jafnframt grein fyrir því að gagnrýni er af hinu góða. Það er þitt hlutverk að sía út þessa marktæku.

Ásgeir er alveg með þetta á hreinu. Hann er búinn að sömma ágætlega upp allt sem ég hafði hugsað mér að segja um þessa gagnrýnideilu. Nú hafa allir dregið í land með allt sem þeir hafa sagt, allir eru orðnir kurteisir, allir eru orðnir meðvitaðir um að það er ekkert grín að vera 21 árs, hafa dundað sér við að yrkja ljóð í mörg ár og vera allt í einu í einhverskonar sviðsljósi, vera allt í einu miðpunktur ljóðaathygli (jájá, eins takmörkuð og hún er) landans. Enginn vill vera vondur, enginn vill særa. Ég er í þeirri stöðu að ég býð upp á að vera kölluð tapsár og bitur ef ég segi eitthvað slæmt um önnur framlög í Sigurskáldinu. Ég ætla samt að blanda mér í þessa umræðu, enda er hún óhemjuáhugaverð.

Ég var 22 ára þegar þessi keppni var haldin síðast. Ég tók þátt með krúttlegu meinlausu ljóði, ljóði sem sumir hefðu vísast kallað tilgangslaust. Og gerðu jafnvel. Sem það var vissulega. Dómnefndin talaði fjálglega. Þorvaldur Þorsteins talaði um skarpa og ertandi rödd sem heyrðist við eyrað, Kristján B. sagði að ekkert væri erfiðara en að ná slíkri væmnislausri hlýju og Kolbrún Bergþórs kallaði mig skemmtilega blátt áfram. Sama húmbúkkið náttúrulega.

Á sama tíma og keppnin var haldin, var ég að kynnast Nýhil. Heimspekingarnir í Nýhil voru að kenna mér í fílunni og snemma um sumarið kynntist ég svo Eiríki og Steinari Braga. Þessi sjúklega minnimáttarkennd sem sigurskáldið lýsir á blogginu sínu, er uppspretta einhvers góðs. Ég upplifði hana líka gagnvart öllum þessum margútgefnu, sjálfsöruggu, lífsreyndu og stórgáfuðu skáldum. Ég var með hjartað í buxunum nokkuð konstant og upplifði sjálfa mig sem laumufarþega. Þeir gagnrýndu mig miskunnarlaust og það tók mig langan tíma að venjast þessu öllu saman. Þetta fólk sló mig utanundir, kenndi mér að lesa ljóð og hristi af mér mínar hefðbundnu, grútleiðinlegu og rígbundnu hugmyndir um ljóðlist. Opnaði augu mín fyrir heilum heimi af grasserandi skemmtilegheitum.

Nú var keppninni hrint af stokkunum aftur og framan af barst ekkert. Ekkert almennilegt. „[E]n svo gerðust kraftaverk og menn rusluðu heilu ljóðabókunum inn“. Ég ætla að vera obbodónaleg og segja þetta: Helmingurinn af ljóðunum sem komust í blaðið voru slöpp. Ég ætla ekki að segja hroðbjóður, en meinlaus og tilgangslaus for sure. Af 400 ljóðum voru átta sem komust áfram og þar af (ég ætla að láta mitt liggja milli hluta) voru fjögur slöpp. Sorrí. Ég átti satt að segja ekki von á öðru en að komast áfram úr undanúrslitum, þ.e. slag mínum við sigurskáldið. Svo var ekki og það tók mig tvo tíma að komast yfir það, hætta að vera tapsár. Ég samgleðst Ástu Heiðrúnu Elísabetu. Það sem er að koma fyrir hana núna er frábært. Ég fékk smjörþefinn af því fyrir tveimur árum. Og síðan lærði ég að skrifa.

Það sem hefur pirrað mig er þetta rifrildi. Landið er svo lítið að við komumst ekki upp með að hafa skoðanir. Það er bannað. Eiríkur dæmdi ljóðin á hverjum degi og sennilega hefur enginn orðið sár yfir því. Hann fór engum vettlingatökum um mig, þrátt fyrir okkar samband, heldur gagnrýndi á ansi sannfærandi hátt. (Þótt það hefði auðvitað verið vel þegið að fá þessar ábendingar fyrir keppnina, en ég meina hei.) Enginn varð sár fyrr en eftir að úrslitin lágu fyrir. Þá heldur Eiríkur áfram og hann gerir það af raunverulegum og innilegum pirringi út í íslenska ljóðlist. Sigurljóðið er enginn hroðbjóður, það er fáránlegt orðalag sem hann hefur þegar tekið tilbaka, en Eiríkur er orðljótur. Hann var bara heiðarlegur. Hann tekur alltaf djúpt í árinni, það er hans stíll og það vita allir sem lesa bloggið hans og hafa lesið skáldskapinn hans.

Ég verð að segja að ég býð ekki í að vera mamma sigurskáldsins og lesa svona orð. Að vera mamma að springa úr monti og lesa orð eins og hroðbjóður um verk barnsins míns á internetinu. Hitt er annað mál að innlegg fjölskyldunnar í umræðuna hafa ekki verið sérlega málefnaleg. Þetta er enginn grundvöllur fyrir umræðum. Það er nefnilega líka ákaflega þvingandi og pirrandi að ætla að hafa skoðanir á tilteknu ljóði og fá svör á borð við: „Bara svo þú vitir það þá er ég að lesa þetta. Endilega haltu áfram að tala illa um mig og fjölskylduna mína, en ég er að fylgjast með. Og svo ert þú bara bitur! Já!“ Í alvöru. Mér finnst einhvern veginn eins og það hafi ekkert annað komið úr þeirri áttinni í þessari umræðu. Og hvernig umræða er það eiginlega.

Speki dagsins er í boði Modest Mouse:

Everyone’s afraid of their own lives
If you could be anything you want
I bet you’d be disappointed, am I right?
Am I right? And it’s our lives
It’s hard to remember, it’s hard to remember
We’re alive for the first time
It’s hard to remember we’re alive for the last time
It’s hard to remember, it’s hard to remember
To live before you die

Kristín einhver hefur m.a. eftirfarandi að segja við sigurskáldið: „Að mínu mati var ljóðið þitt nýtt og efni þess óhefðbundið, maður er orðin alltof vanur (og leiður) á fólki með “stórar” pælingar um heimsmálin og blabla.“ Kristín. Sannlega segi ég yður; þér hafið ó svo rangt fyrir yður. Vera má að þú sért leið á heimsmálunum, en ég get sagt þér það að í ljóði Ástu Heiðrúnar var ekkert nýtt og því síður óhefðbundið. Samanber ljóð megatöffarans og beatskáldsins Anne Waldman sem lesa má hér í þýðingu Eiríks sjálfs. Ég endurtek: ÞETTA ER EKKERT NÝTT. Ég efast raunar um að þetta hafi nokkurntímann verið nýtt. Ég geri ekki þá kröfu til nokkurs skálds eða listamanns að það/hann finni upp hjólið í hverju verki. En ef Ásta væri betur að sér í samtímaljóðlist og hefði meiri áhuga, meiri ástríðu gagnvart ljóðlistinni, þá örlaði kannski á frumleika í hugsuninni einhversstaðar. Þarna er neisti sem þarf að blása á. Sigurljóðið er ljóð sem bókstaflega öl
l skáld hafa einhverntímann ort, og væntanlega velflest á árunum 18-22 ára. Skáld er ég ei, en huldukonan kallar segir í Hulduljóði Jónasar Hallgrímssonar. Við hin höfum ort þetta líka. Við gerum það misvel og flest okkar nægilega illa til þess að það verðskuldi ekki birtingu á ljósastaur. En jæja.

Viljum við ekki örugglega öll geta rætt ljóð? Er það ekki frábært að geta talað um ljóð? Verið öll hérna á þessu hressandi interneti með okkar meiningar og okkar misvel rökstuddu skoðanir og okkar misvel upplýsta bakgrunn og rifið brosandi kjaft? Auðvitað varð Ásta Heiðrún sár, það er ákaflega skiljanlegt, en það hefur eins og Ásgeir benti á, vonandi góð áhrif til lengri tíma litið. Takk fyrir mig í bili, ég man ekki hvort ég hef eitthvað meira að segja um þetta. Rífist nú krakkar! Æpið á mig. Plís.

Sjúklingurinn var að sofna. Fyrir svona korteri. Í sófanum með 38°c hita. Sjáum til. Ég sit á um það bil fimm fersentimetrum í tveggja sæta sófa með fjórum ljóðabókum, tölvu, ketti, barni, sæng og tveimur púðum. Það fer ekki sérlega vel um mig. Ég ætlaði að skrifa langa færslu um allskonar hluti. Allt í einu man ég ekki um hvað. Áðan hrópaði Sævar „Myndin af pabba! Myndin af pabba!“ Ég rétti honum myndina af pabba hans, en fékk óneitanlega dulítið í magann.

Are you being sinister or is this some form of practical joke?
I’m trying to come to the point.
I refuse to give up my obsession.
America stop pushing I know what I’m doing.
America the plum blossoms are falling.

Ég þarf að fara úr náttfötunum til að fara út að sækja pítsu. Djöfull! Ég vildi að ég væri nógu mikill töffari til að vera skítsama. Barnið hefur borðað hálfa brauðsneið í allan dag. Það gengur ekki. Þarf að múta því til áts. Pítsa virkar. MATGÆÐINGUR! HAHAHAHAHA! Ég elska samt morgunmat. Þetta var allt dagsatt.

Blogga til að vaka. Man ekki hvernig þetta virkar lengur.

—–

Almennt þarf ég ekki að leggja mig fram við að vaka á nóttunni. En þegar ég má ekki sofna, sækir á mig sjúkleg þreyta. Svoleiðis er víst lífið. Lítill sjóðheitur kroppur við hliðina á mér. Engir stílar til í húsinu. Ég á aldrei stíla af því að barnið veikist aldrei. En ég mældi hann klukkan hálfþrjú í nótt og hann var með 38,8° og hálftíma seinna var hann kominn upp um hálfa gráðu. Svo ég verð að vaka. Fylgjast með.

—–

Kaldir bakstrar. Nóg af vatni að drekka. Léttklæddur. Blabla. Hann sofnar ekki. Og hitinn lækkar ekki. Hella kaffi í mömmuna. Mömmuna sem getur ekki ákveðið hvort hún kærir sig um fimmtán mínúturnar sínar. Mömmuna sem er að springa úr blendnum tilfinningum. Gagnvart bókstaflega öllu. Mömmuna sem þarf að vinna á morgun en er eiginlega að beila á því. Mömmuna sem þarf að fara að skrifa eitthvað. Mömmuna sem á að vera í helmingi íslenskra dagblaða á morgun. Og að vera ógeðslega fyndin í öðru þeirra. Pítsukynslóðarhvíthyski sem borðar lúðusteik í hádegismat.

—–

Blogga til að vaka. Ekki öfugt. Það væri frekar off. Er að hugsa um að fara að skammta mér internettíma. Þá kannski gerist eitthvað. Ég skrifa kannski helvítis eitthvað. Eða les, ég er ótrúlega ódugleg við að lesa annað en bloggsíður og msn samtöl. Krapp. Þreytt þreytt þreytt!

—–

Ég vona að sigurskáldið sé ekki sárt vegna dylgja fólks á interneti. Hann meinar vel. Hann vill hafa áhrif, goood knows að hann hafði þau á mig fyrir tveimur árum. Áhrif eru góð. Gagnrýni er góð. Það er enginn að rugla saman skáldi og verki. Endalaust hrós og rúnk yfir einhverju sem er ekkert er ákaflega slæmt. Mér datt ekki í hug að endurskoða orð sem frá mér kom fyrr en ég hitti fyrsta gagnrýnandann. En mig vantar sárlega ritstjórn. Sem minnir mig á mann sem ég hitti á bar og rétti mér bréf. Gaf mér svo netfang sem hann hvatti mig til að nota ef mig vantaði yfirlestur eða ábendingar af einhverju tagi. Merkilegur huldumaður.

—–

Barnið stynur. Hátt. Í svefni. Getur ekki verið gott.

Í nótt dreymdi mig að mikil og vegleg ljóðasamkeppni væri haldin á Íslandi. Sigurvegarinn var ungur maður í Reykjavík, sem væri ekki í frásögur færandi svo sem nema fyrir það að öllum fannst ljóðið ömurlega vont. Svo vont var það að því var slegið upp á forsíðu DV: ÖMURLEGT LJÓÐSKÁLD VERÐLAUNAÐ. Ljóðið var á forsíðunni sem ég sá bara á Vísi og gat ekki lesið því letrið var of lítið. Forvitnum get ég hins vegar sagt að það var 3X4 línur, og hver lína var um það bil 15 atkvæði á lengd. Ljóðskáldið var sjálft í myndarlegri kantinum, með brúnt þunnt hár niður fyrir eyru. Hann virtist ekki skammast sín tiltakanlega fyrir ljóðið. Megninu af draumnum eyddi ég í að reyna að hafa uppi á þessu ljóði, en sem sagt án árangurs.

-Eiríkur Örn Norðdahl, á degi heilags Valentínusar, þann 14. febrúar 2006.

Í dag er ég kát. En það er önnur saga sem engum kemur við. Hér verður sögð gömul saga. Á miðvikudaginn, daginn fyrir sumardaginn fyrsta, var djamm. Íslendingum hefur tekist að þjóðnýta ALLA daga ársins þar sem „allir“ eiga frí daginn eftir; við höfum gert þá ALLA að djammdögum. Ekki misskilja, ég er ekki að kvarta, því fer fjarri. Það var sumsé djamm á miðvikudaginn. Klukkan tólf mínútur í sex ákvað ég að fara í ríkið. ÁTVR. Versla mér bjór. Ég keyrði niður í Holtagarða og þegar ég kom inn voru langar raðir við alla kassa. Mér leiðast áfengisverslanir, þær lykta viðbjóðslega, fólkið í þeim er óhreint og subbulegt og raðirnar eru oft langar. Því fór svo að ég rauk beinustu leið að ódýrasta bjórnum, varði þremur sekúndum í að taka ákvörðun um að kaupa tvær kippur í stað einnar og skellti mér svo í röðina.

Ég var ekki með kerru eða körfu eða neitt slíkt, mér leiðist svoleiðis prjál líka. Fyrir framan mig í röðinni var reffilegur rígfullorðinn maður í jogginfötum með húfu. Hann hallaði sér fram á kerruna sína. Svo reisti hann sig við og sneri sér í áttina að mér. Ég góndi sem mest ég mátti út í loftið og forðaðist augnsamband við hann af hreinum ótta við að lenda í einhverju subbusamtali. Það dugði í stuttu máli sagt ekki til. Eftirfarandi samtal átti sér stað:

Kall: Viltu geyma þetta hérna? (Bendir ofan í kerruna sína)
Hildur: Já það væri svei mér vel þegið. Mikið ertu vænn.
Kall: Jájá, bara láta gamla kallinn ýta þessu. Það er um að gera.
Hildur: Hehe. Jújú.
Kall: Ég er áttræður.
Hildur: Já? Það er aldeilis.
Kall: Jájájá, og finn ekki mun á mér síðan ég var þrítugur.
Hildur: Það er naumast.
Kall: Hef ekki fengið kvef í þrjátíu og sjö ár.
Hildur: Þú ert heppinn.
Kall: Ég ætla að vinna í fimmtán ár í viðbót. Ég er fílhraustur. Kannski hraustari en þú.
Hildur: Tjah, það þarf nú ekki mikið til.
Kall: Ha?
Hildur: Já nei bara. Hvernig ferðu að þessu? Er þetta brennivínið?
Kall: HA?
Hildur (nikkar í átt að kerrunni sem inniheldur tvær flöskur af rauðvíni, pela af vodka og kassa af bjór): Er það brennivínið sem heldur þér svona hraustum?
Kall: Brennivínið, nei. Ég drekk ekkert. Eða lítið sem ekkert. Einstaka koníaksdreitil fyrir svefninn. Ég syndi í sjónum!
Hildur: Já er það?
Kall: Jájá, ég synti út í Viðey í morgun.
Hildur: Vá.
Kall: Jájá, og aftur til baka. Klukkan hálf fimm í morgun.
Hildur: Úff.

[Hér er langur og leiðinlegur kafli um sjósund klipptur út úr samtalinu]

Kall: Ég hef ekki fengið kvef í þrjátíu og sjö ár.
Hildur: Einmitt.
Kall: Ég fékk kvef þegar ég var ellefu ára.
Hildur: Jahá.
Kall: Ég er líka ennþá að vinna.
Hildur: Hvað gerirðu?
Kall: Ég er með mitt eigið fyrirtæki. Og ég er sko með tekjur! Jájá, fínar tekjur. Ég fæ stundum milljón. Á dag.
Hildur: Vá, það er ansi mikið.
Kall: Jájá. En suma daga fæ ég kannski bara tvö þrjú fjögur fimmhundruð þúsund. Ég keypti mér tvo bíla í dag.
Hildur: Vá.
Kall: Jájá. [Stutt þögn] Og spíttbát.
Hildur: Vá. Spíttbát?
Kall: Jájá. Þetta er voðafínn bátur. Hann kostaði ellefu milljónir.
Hildur: Vá.
Kall: Læknarnir eru alltaf eitthvað að pota í mig og taka prufur og reyna að finna út úr því hvers vegna ég veikist ekki, þeir standa bara alveg á gati.
Hildur: Þú hefur bara unnið í genalottóinu.
Kall: Ha?
Hildur: Þú hlýtur að hafa unnið í genalottóinu.
Kall: Já! Hahaha! Það má nú eiginlega bara segja það.
Hildur: Já.
Kall: Ég veit ekkert hvað ég á að gera við peningana mína, ég er bara að reyna að eyða þeim.
Hildur: Það er um að gera.
Kall: Það er ekki til neins að fara með peningana með sér í gröfina.
Hildur: Það segirðu satt.
Kall: Og ég er nú orðinn áttræður. Svo ég keypti bara spíttbát.
Hildur: Einmitt.
Kall: Jájájá. Þú verður að athuga það að þegar ég fer, þá fer ég svona! [smellir fingrum] Og þá er nú tilgangslaust að liggja á peningunum sínum. Hvað á ég að gera við þá þá?
Hildur: Nei já, einmitt. Ég er alveg sammála.
Kall: Jájá. Hvað ert þú gömul?
Hildur: Ég verð tuttugu og fimm ára í sumar.
Kall: Ha?
Hildur: Ég er að verða tuttugu og fimm.
Kall: HAAAA??
Hildur: Ég er tuttugu og fjögurra ára.
Kall: HAHAHAHAHAHA! JÁ! Þá er ég alltof gamall fyrir þig.
Hildur: Uuu. Já. Ég er hrædd um það.
Kall: Eða hvað? Ertu ekki alltof ung fyrir mig?
Hildur: Jú, mikil ósköp. Alltof ung.
Kall: Já, maður hefði nú haldið það.

Þegar þarna var komið sögu var röðin loksins komin að okkur. Hann rétti mér bjórkippurnar mínar og raðaði góðgætinu sínu snyrtilega á færibandið. Þegar öllu hafði verið rennt í gegn og svimandi há upphæðin nefnd, tók hann upp seðlaveski sem fimmararnir bókstaflega ultu upp úr, leit á afgreiðslukonuna, nikkaði til bjórsins míns og sagði:

Æi, leyfðu þessu nú að fljóta með.

Ég á ennþá fjóra bjóra sem þessi ágæti maður gaf mér fyrir viku síðan. Þar hafið þið það. Í dag er ég glöð.

Rétti þau upp hönd sem þykir eitthvað athugavert við að eftirfarandi tveir textar finnist á heimasíðu sama barns. Og látum íslenskuna liggja á milli hluta. Hættið þessum endalausa íslensku fasisma. Hugsum feminískt.

Til Pabba míns

Ég elska þig af því að þú elskar mig mér finnst þú frábær og æðislegur og þú verður það alltaf. Ég elska þig vegna þess að þú vinnur svo mikið til að eiga mat handa okkur og þak yfir höfuðið okkar. Ég elska þig svo mikið vegna þess að þú skammar mig aldrei og gefur mér nammi. Ég elska þig vegna þess að þú ert PABBI MINN !!!! Faðir er sá sem veldur því að þér finnst þú ómissandi þótt engum öðrum finnist það.

Mamma er konan sem kemur manni í heiminn með mikilli fyrirhöfn fæðir mann og klæðir og veitir manni alla þá hlýju og ástúð sem lítið barn þarf á að halda. Þegar maður eldist og ætti kannski að geta hugsað meira um sig sjálfur, til dæmis að vera í hreinum fötum, og laga til í herberginu sínu leyfir mamma manni það ekki því hún er vön að hugsa svo vel um barnið sitt. Mamma er alltaf til staðar með útrétta hjálparhönd þegar á þarf að halda, þerrar tárin þegar það er leiðinlegt og gleðst með manni þegar það er gaman að vera til.

Er nokkur von krakkar? Eigum við ekki bara að sleppa þessu veseni?

Jane jane, við eigum allskonar drasl, jane jane, ég veit þú ert villtur, jane jane, ég elska að hata og hata að elska, jane. Þú ert lokaður og læstur, en ég er lokuð hinumegin, eða ekki inni þar. Jane jane jane jane spurningar. Jane jane jane jane spurningar.

Þetta var ljóð eftir Sævar Ólafsson. Hann verður sex ára þann 3. ágúst næstkomandi. Hann bað um upplestur á ljóði móður sinnar eftir að hafa heyrt af tapinu, og orti svo tilbrigði við ljóðið. Móðir hans er mjög stolt.

Það stóð til þegar ég vaknaði í morgun að verja hluta þessa dags í að semja langa bloggfærslu um Sigurskáldið, ljóðin í keppninni og skipulagið (haha) á henni. En í staðinn var það bara skeggrætt prívat fram og tilbaka við hið ýmsa fólk. Væntanlegum sigurvegara óskar undirrituð alls hins besta.