Trúnaður og traust
Þegar Björgvin G. var spurður að því í dag hverjir skilmálar IMF væru sagði hann “að skilmálar sjóðsins væru ekki óyfirstíganlegir en sagðist ekki getað greint frá þeim því það var brot á trúnaði.” Hvernig hann kom þessu frá sér án þess að bresta í annaðhvort grát eða hlátur veit ég ekki.
Ingibjörg sagði um sama mál að það væri ekkert í skilmálunum sem hún væri ekki til í að skrifa undir. Hún sagði reyndar líka fyrir örfáum mánuðum að íslenskir bankar gætu ekki farið á hausinn. Mín vegna má hún skrifa undir öll sín eigin lán. En ég myndi aldrei gefa henni umboð til að fara í minn banka og skrifa undir.
Að lokum er gaman að fylgjast með Geir sem virðist alltaf koma af fjöllum en á honum hefur verið að skilja undanfarna daga að þetta væri frekar almennt spjall yfir tebolla heldur en formlegar samningaviðræður. Í dag sagði Björgvin aftur á móti að það væri ekki ólíklegt að samningurinn yrði undirritaður í dag eða á morgun. Það er lágmark að þetta lið sýni okkur þá virðingu að ljúga a.m.k. sömu lyginni.
—-
Undanfarnar vikur hafa ráðherrar fundað með allskonar liði um það hvernig eigi að bregðast við ástandinu sem þeir bera að stóru leyti ábyrgð á að við erum komin í. Í öllum þessum viðræðum hafa þeir aldrei viljað segja neitt fyrr en það væri í hendi. Annað er víst óábyrgt. Það má bara kynna orðin hlut.
Mér fannst persónulega frekar óhuggulegt þegar viðræður við lífeyrissjóðina voru á þessum nótum. Þá voru uppi hugmyndir að taka það litla sem eftir er af sparnaði landsmanna og láta það brenna hér upp. En það mátti náttúrulega ekki ræða á hvaða forsendum eða með hvaða hætti þetta yrði gert. Ekki fyrr en það væri búið að skrifa undir og of seint að gera nokkuð í málinu. Sem betur fer sprungu þær viðræður en þær voru greinilega bara forrétturinn.
—
Því þótt lífeyrissjóðsmálið hafi verið grafalvarlegt þá eru samningaviðræðurnar sem núna eru í gangi beinlínis stórhættulegar. IMF er meinrotið batterí. Það hefur verið margsannað. Þetta er ekki mjúka lendingin sem Geir var alltaf að tala um, þetta er brotlending.
Sem væri í sjálfu sér í lagi ef þarna væri ekki fólk sem trúir í einu og öllu á einkaframtakið að semja við fólk sem trúir í einu og öllu á einkaframtakið. Ætlar einhver að segja mér að Guðlaugur Þór sé þarna að standa vörð um ríkisrekið heilbrigðiskerfi? Að Þorgerður Katrín setji sig upp á móti aukinni einkavæðingu í menntakerfinu?
Þeir sem segjast ekki óttast þessar viðræður við IMF bendi ég á að eini skilmálinn sem virðist kominn á hreint er að þeir banna ríkisstjórnarmeðlimum að segja þeim sem munu borga þetta lán frá því hverjir skilmálarnir eru. Það finnst mér ansi vond byrjun.
—
En þrátt fyrir að ég hafi megna andstyggð á IMF þá er Ísland ekki í þeirri aðstöðu að það geti leitað annað. Ég sé þessvegna rökin fyrir því að ræða við sjóðinn um að hann hjálpi til við að slökkva eitthvað af þeim eldum sem eru hér að brenna allt upp.
En lágmarksskilyrði fyrir því að sest sé við þetta borð er að allt sé sýnilegt. Að almenningur hafi allar upplýsingar og þótt tíminn kunni að vera knappur þá hafi hann öll tækifæri til að vega og meta þá ókosti sem eru í stöðunni.
—
Til samanburðar má nefna að ég er á þeirri skoðun að Ísland eigi að stefna að því að komast inn í ESB sem allra fyrst og taka upp alvöru gjaldmiðil. Mér myndi hinsvegar aldrei detta í hug að gúttera það að ríkisstjórnin myndi á morgun tilkynna að við værum þegar komin þangað inn. Án almennilegrar umræðu og síðan að sjálfsögðu þjóðaratkvæðagreiðslu.
Valdaafsalið sem felst í þeim samningum sem núna eru ræddir af ráðherrum - sem enginn kaus í það embætti - er miklu stærra en valdaafsalið sem fælist í inngöngu í ESB. Bara vaxtagreiðslurnar af þessu láni eru líklega 5-10 sinnum hærri en þær greiðslur sem áætlað var að við myndum greiða til Evrópusambandsins á hverju ári. Það er hægt að segja sig úr ESB. Við segjum okkur aldrei úr þessu láni.
—
Traust er ekki einhliða. Trúnaður ríkisstjórnarinnar er við Alþingi og þjóðina alla. Ef skilyrði IMF fyrir viðræðum um lán voru þau að það mætti ekki ræða skilmála lánsins þá hefði ríkisstjórnin ekki átt að setjast niður til viðræðna.
Þau hefðu átt að segja sorrí, við erum lýðræðisríki. En gallinn er náttúrulega sá að hér er bara sýndarlýðræði.