Innherjar á Alþingi
Það vita það allir sem vilja að spilling á Íslandi hefur verið gríðarleg undanfarna áratugi. Þeir sem hafna þessari fullyrðingu geta hætt að lesa hér.
Mér vitandi hefur þingflokkur Vinstri grænna einn sett sér reglur um að upplýsingar um allar eignir þingmanna séu gerðar opinberar. Sem er í raun frekar kjánalegt þar sem það er líklega eina fólkið á þingi sem á þannig séð engar eignir (þau kunna náttúrulega ekkert að fara með peninga.)
Undanfarin ár hefur verið frekar pirrandi að það sé ekki meira gegnsæi í því að þeir sem koma að ákvörðunum á Alþingi þurfi ekki að opinbera um það hvernig þær ákvarðanir geta mögulega snert þeirra persónulegu eignir.
Það hefur að einhverju leyti verið hægt að sætta sig við þetta af því að vald þingsins og stjórnarinnar yfir viðskiptalífinu hefur minnkað til mikilla muna.
Eftir að stærstu þrír bankar landsins voru ríkisvæddir og settir undir Fjármálaeftirlitið og þar með ríkisvaldið er hinsvegar komin upp gerbreytt staða.
Það eru engar ýkjur að halda því fram að það er varla til fyrirtæki á Íslandi í dag sem er ekki í hættu á að fara í gjaldþrot. Fjölmörg af stærstu fyrirtækjum landsins eru m.a.s. orðin gjaldþrota. Það er bara enginn búinn að tilkynna um andlátið.
Bankarnir hafa alltaf verið valdamiklir hér sem annarsstaðar. Það má alveg segja að samkeppni á einstaklingsmarkaði hafi verið hálfgert spaug en á fyrirtækjamarkaði hefur hún verið þónokkur. Fyrirtæki hafa getað farið á milli banka og leitað að bestu kjörum. Þau stærstu hafa líka getað leitað út fyrir landið í leit að fjármögnun og annarri bankaþjónustu.
Samkeppnin núna er hinsvegar nánast engin. Allir ríkisbankarnir lúta sömu stjórn. Það fær enginn Íslendingur fyrirgreiðslu í útlöndum á þessu ári. Eða á því næsta ef út í það er farið.
Við þessar aðstæður er vald bankanna og þar með ríkisins algjört. Þau fyrirtæki sem ekki fá verulega aðstoð á næstu vikum og mánuðum munu fara á hausinn. Í mörgum tilfellum er þetta dagaspursmál.
Fyrir utan þetta vald sitja bankarnir á gríðarlegum eignum. Margar þeirra eru reyndar orðnar nánast verðlausar. Aðrar eru að brenna upp og verða að engu. En eftir sitja eignir sem eru raunverulegar og hafa ennþá mikið virði.
Að ofansögðu leyfi ég mér að halda því fram að það hafi aldrei áður gerst að ríkið hér sé jafn valdamikið. Ég ætla líka að leyfa mér að fullyrða að undanfarnar tvær vikur að viðbættum næstu 2-3 mánuðum verða á endanum mesta spillingartímabil Íslandssögunnar.
Það er eiginlega engin leið að afstýra því algjörlega að spillingin í þessu ferli öllu verði geigvænleg. Það er einfaldlega of mikið í húfi. Það er bókstaflega allt undir. Og þær stofnanir sem eiga að hafa hemil á þessum málum eru í bland of tengdar málunum, undirmannaðar og spilltar. Að því ógleymdu að starfsfólk þessara stofnana er mest allt íslendingar og er þar með að glíma við ótrúleg fjárhagsleg áföll í sínu persónulega lífi.
En þótt það sé ekki hægt að komast algjörlega hjá spillingunni þá má reyna að lágmarka hana. Markmiðið hlýtur auk þess að vera að fólk geti treyst því að ákvarðanir séu teknar með hagsmuni allrar þjóðarinnar í huga en ekki að sérhagsmunir einstaklinga séu teknir framyfir.
Í fyrirtækjarekstri er sá sem hefur mikilvægar rekstrarupplýsingar sem eru ekki opinberar talinn til innherja. Stöðu innherja fylgja fjölmargar lagalegar og siðferðilegar skyldur. Sem dæmi má nefna að innherji má jafnan ekki eiga viðskipti með bréf ákveðinn tíma fyrir uppgjör. Sölur og kaup innherja þarf að tilkynna jafnóðum og eignastaða í hlutabréfum fyrirtækis á í flestum tilfellum að vera opinber. Auk þess er að sjálfsögðu lögbrot að leka innherjaupplýsingum.
Miðað við vald ríkisins og núverandi stöðu get ég ekki betur séð en allir alþingismenn geti talist til innherja. Það sama má segja um stjórn seðlabankans, stjórnir bankanna og FME. Það má eflaust bæta starfsmönnum ráðuneyta og ýmsum öðrum í þennan haug.
Eins og áður segir þá er allt viðskiptalíf á Íslandi undir. Sem innherjar ættu gögn um allar eignir þess fólks sem kemur að þessum málum því að liggja fyrir.