kolbeinn

Það er merkilegt að fylgjast með umræðum um viðræður um stjórnarmyndun í hinum ýmsu bæjarfélögum þessa dagana. Eins og vera ber er landslagið mismunandi eftir stöðum og ólíkir flokkar eiga aðild að viðræðum á hverjum stað. Það sem hefur þó einkennt umræður um og skýringar á viðræðum er þó nokkuð sérkennileg sýn á lýðræðið, nefnilega sú að samkomulag nokkurra flokka sé af hinu vonda.

Þetta mátti glöggt sjá í Kastljósinu sl. sunnudag þar sem stjórnendur komu aftur og aftur þeirri spurningu að hvort fjögurra flokka stjórn gæti nokkurn tímann gengið. Fleiri hafa viðrað þessa skoðun, bæði stjórnmálamenn og stjórnmálaskýrendur. Það virðist m.ö.o. viðtekin skoðun að stjórnir sem innihalda fleiri en tvo flokka séu ekki nógu góðar, stjórnir sem innihalda fleiri en þrjá flokka eru mjög óæskilegar.

Að baki þessari skoðun liggur mjög vanþróuð lýðræðisvitund. Hér er um að ræða enn eina birtingarmynd þess lýðræðis sem við búum við - þ.e. að meirihlutinn keyrir mál sín í gegn án nokkurs samráðs við minnihluta. Þannig er þetta á þingi, þannig er þetta í borgarstjórn og þannig hefur þetta eflaust verið í flestum bæjarstjórnum þessa lands.

Þetta er mjög varhugaverð hugsun. Í öllum löndunum í kringum okkur er mjög algengt að minnihlutastjórnir sitji við völd og þurfi að semja um öll sín mál. Það er svo til óþekkt hér á landi (síðasta dæmið er minnihlutastjórn Alþýðuflokks 1979 sem var leyft að sitja í nokkra mánuði fram að kosningum af því að það hentaði öllum flokkum). Fyrir vikið búa Íslendingar við ofbeldi meirihlutans. Allt snýst um að vera með nógu sterkan meirihluta til að geta keyrt mál sín í gegn án þess að þurfa að slá nokkuð af nokkru.

Það var t.d. skýringin sem Samfylkingin gaf á Akureyri fyrir því að slíta viðræðum við Lista fólksins og VG. Í fréttatilkynningu Samfylkingarinnar segir:

Viðræðurnar hafa verið jákvæðar og ljóst að öll framboðin hófu þessar viðræður með það að markmiði að tryggja hagsmuni Akureyrar til framtíðar. Þær hafa þó leitt í ljós að mati fulltrúa Samfylkingarinnar að þessi meirihluti geti aldrei orðið nægilega traustur til að sinna þeim mikilvægu verkefnum sem vinna þarf að hér á Akureyri á næstu árum.

Í þessum orðum kristallast þessi óáran. Viðræðurnar ganga vel, allir stefna að því sama en Samfylkingin óttast að geta ekki keyrt öll mál meirihlutans í gegn, að einhvern tímann þurfi að semja um eitthvað.

Af öllum þeim göllum sem íslenskt lýðræðiskerfi býr yfir er þessi sá hvimleiðasti. Þetta er einhvers konar pervertísk aðdáun á valdi þess sterka. Góðir leiðtogar að mati þjóðarinnar, eru þeir sem slá aldrei af, þeir sem berja allt sitt í gegn, þeir sem hvika aldrei. Fyrir vikið sitjum við uppi með mann eins og Hallór Ásgrímsson sem stefnir með flokk sinn fyrir björg með bundið fyrir bæði augu - en hvikar aldrei!

Á sama hátt hefur Björn Ingi Hrafnsson boðað að nú verði “athafnastjórnmál” í hávegum höfð í Reykavík. “Athafnastjórnmál” felast væntanlega í því að hætta að ræða um hlutina, reyna aldrei að ná sátt heldur keyra sitt áfram. Hér er það nefnilega álitið veikleikamerki að ná samkomulagi um hlutina. Hinn sterki leiðtogi tekur ekki tillit til neins, hann keyrir allt áfram í krafti meirihlutans.

Nú ætti hljómsveitin Hölt hóra að verða ráðin sem húsband í Ráðhúsi Reykjavíkur. Eða er kannski búið að því.

Ég kann vel við fullt af Samfylkingarfólki. Ég tel líka að VG og Samfylkingin eigi samleið um margt. Þess vegna finnst mér enn leiðinlegra að horfa á Samfylkinguna ljúga upp á VG degi fyrir kosningar. Málið snýst um mislæg gatnamót á gatnamótum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar. Í dreifiriti Samfylkingarinnar sem dreift var í Hlíðunum í gær segir orðrétt: Samkvæmt úttekt Ríkissjónvarpsins á stefnu flokkanna er Samfylkingin eina framboðið í Reykjavík sem er á móti mislægum gatnamótum á Kringlumýrarbraut og Miklubraut… Þetta verður ekki mikið skýrara, eða hvað? En hvað segir í ívitnaðri úttekt Rúv? Nákvæmlega þetta: Þegar spurt var um mislæg gatnamót við Kringlumýrarbraut og Miklubraut vildu allir svarendur nema Samfylkingin og Vinstri grænir að slík gatnamót yrðu byggð.

Hver er tilgangurinn hjá Samfylkingunni að ljúga svona upp á VG degi fyrir kosningar? Er þetta flokkurinn sem ætlar að vera kjölfesta í nýjum meirihluta? Með því að ljúga upp á aðra flokka? Verst af öllu er síðan að gera svona lagað daginn fyrir kjördag þannig að illmögulegt er að leiðrétta óhroða Samfylkingarinnar. Fólk sem vinnur svona til að tryggja sér fleiri atkvæði á ekki skilið að komast í borgarstjórn.

Þetta er nú meira vælið í þessu Arsenalliði. Nú gera þeir ekki annað en að kenna norska dómaranum um tapið á móti Arsenal í gær. Bæði Wenger og Henry hafa alfarið bent á dómarann sem ástæðu fyrir tapinu. Það eru helst Cole og Campbell sem halda ró sinni eins og sjá má hér.

Ekki veit ég hvað þeir eru að væla. Það má vel vera að Eto´o hafi verið rangstæður, það væri ekki í fyrsta skipti sem dómara yfirsæist rangstaða. Hins vegar er alveg ljóst að Puyol snerti ekki Eboue þegar Arsenal fékk aukaspyrnuna. Eboue lét eins og hann hefði verið negldur niður og fyrir leikaraskapinn fengu þeir aukaspyrnu sem þeir skoruðu síðan úr. Ef menn eru að væla yfir röngum úrskurðum dómara hjá hinu liðinu verða þeir að gera það hjá sér einnig.

Og steininn tekur úr hjá Henry þegar hann nýtir tækifærið til að ráðast á Ronaldinho og Eto´o fyrir að hafa ekki staðið sig nógu vel í leiknum! Til hvers í ósköpunum er maðurinn að því? Það er að vísu rétt hjá honum að Larsson skipti sköpum í leiknum, en til hvers að vera að rífa niður frammistöðu hinna - nema þá aðeins til að hefja sjálfan sig upp á þeirra kostnað.

Annars má Arsenalliðið vera stolt eftir leikinn í gær. Ég hélt að þeir myndu hafa þetta á endanum og það var ekki annað hægt en að dást að því. Það að Barcelona hafi orðið meistari veltur hins vegar engan veginn á þessum eina dómi þegar Arsenal vildi fá rangstöðu en fékk ekki.

Hvar endar töffaraskapur Hugo Chavezar? Bush tilkynnir að hann hætti að selja honum vopn vegna þess að Chavez sé ekki með í baráttunni gegn hryðjuverkum. Chavez segir að Bush sé hættulegur hermdarverkamaður og eigi heima bak við lás og slá. Hver ætlar að mótmæla því?

Þessa dagana má fylgjast með mikilli ritdeilu á síðum dagblaða og bloggsíðum þessa lands. Upphaf hennar er ekki þekkt með fullri vissu, en þó er ljóst að það má rekja annað hvort til greina Kolbrúnar Halldórsdóttur í Mogganum, eða þeirrar staðreyndar að Vinstri grænir vilja setja flugvöll niður í nágrenni vatnsverndarsvæðis.

Málið snýst s.s. um að fullvissa almenning um það að umhverfisvitund hinna ýmsu flokka og frambjóðenda sé sönn og rétt. Þannig bar Kolbrún brigður á afstöðu Frjálslynda flokksins til ýmissa mála í borgarstjórn og dró í efa að hann væri jafnumhverfisvænn og hann vill vera láta. Við þessu brást Ólafur F. Magnússon af heilagri reiði. Hvernig væri hægt að segja að hann, baráttumaðurinn gegn virkjanaframkvæmdum, stofnandi Umhverfisvina o.fl. - að hann væri ekki heill í afstöðu sinni.

Árni Þór Sigurðsson hefur skammað Frjálslynda flokkinn og einnig Framsóknarflokkinn fyrir afstöðu þeirra í ýmsum málefnum umhverfisins. Og nú hafa undur og stórmerki gerst. Frambjóðandi Framsóknarflokksins hefur ruðst fram á ritvöllinn til að árétta umhverfisvitund flokks síns!

Sá sem tekst þetta vandasama hlutverk á hendur er Óskar Bergsson sem skipar 2. sætið á lista Framsóknarflokksins í Reykjavík. Í grein á heimasíðu sinni fer hann hörðum orðum um afstöðu Árna Þórs og telur hana sprottna af öfund út í hugmyndauðgi okkar með exbé, hver sem það nú eru. Þessu til sönnunar nefnir Óskar að hann sjálfur hafi farið fyrir skipulagsnefnd hálendisins sem hafi leitt til þess að virkjunaráform við Þjórsárver voru lögð til hliðar.

Það eru í fyrsta lagi nokkrar fréttir að sú sé raunin. En að láta eins og það sé Framsóknarflokknum að þakka er náttúrulega bara brandari. Flokkurinn sem átti umhverfisráðherrann sem fullyrti að ekkert væri friðlýst til eilífðar þykist nú hafa bjargað friðlandinu í Þjórsárverum.

En hvað þetta allt saman snertir þá staðreynd að Löngusker eru á náttúruverndaráætlun og Framsóknarflokkurinn vill setja flugvöll þangað skil ég hins vegar ekki. Það þarf ekki annað en að skoða málefnaskrá Framsóknar í Reykjavík til að sjá að þar eru umhverfismál ekki hátt skrifuð.

Flokkur sem keyrir um á óumhverfisvænasta bíl jarðarinnar af því að það er töff - flokkur sem hefur ekkert til málanna að leggja nema að setja flugvöll inn á náttúruvernduð svæði - flokkur sem er að sökkva Íslandi fyrir álkrónur - flokkur sem hefur gert unhverfisráðuneytið að stimpilskrifstofu fyrir Iðnaðar- og viðskiptaráðuneytið - sá flokkur ætti að fara varlega í að dásama eigin umhverfisvitund.

Þessar borgarstjórnarkosningar ætla að vera sérstakar um margt. Framsóknarflokkurinn keyrir um bæinn á óumhverfisvænasta bíl jarðarinnar og blæs áróðri og mengun yfir borgarbúa á milli þess sem bílnum er lagt í stæði fatlaðra. Engin umræða hefur verið um pólitík, öll kosningabaráttan hefur snúist um flutning flugvallarins - mál sem þegar er búið að samþykkja og mun koma til framkvæmda 2016.

Þetta sýnir öðru fremur hve vel Binga og auglýsingastofunum hefur tekist að stýra umræðunni. Staðreyndin er náttúrulega sú að Framsóknarflokkurinn hefur enga pólitík fram að færa í borginni. Það eina sem heyrst hefur frá honum er gjaldfrjáls leikskóli - mál sem VG lagði fram í síðustu alþingiskosningum og allir framsóknar- og samfylkingarmenn voru algjörlega á móti - og svo flugvallarmálið. Ef heimasíða Binga er skoðuð sést þetta glöggt. Af 15 greinum sem eru uppi á aðalsíðunni fjalla 7 um flugvöllinn, 5 um kosningabaráttuna (opnun kosn.skrifstofu, skoðanakannanir o.þ.h.) síðan er ein grein um leikskóla, önnur um strætó og ein um sundabraut.

Framsóknarflokkurinn hefur sem sagt með þráhyggju sinni reynt að stýra umræðunni í þennan eina farveg, flugvallarmálið. Og það sem verra er þeim hefur tekist það. Hinir flokkarnir spila með eins og hlýðnir hundar og auðvitað dettur fjölmiðlamönnum ekkert annað í hug til að spyrja um á meðan búið er að matreiða eitt mál svona fínt ofan í þá.

Eina ráðið er að hætta að taka undir þessa einhliða umræðu um málefni sem borgarbúar hafa kosið um, sem búið er að semja við samgönguráðherra um, sem er í raun ekki annað en flugtæknilegt atriði. Búið er að samþykkja að flugvöllurinn fari, þá fer hann. Hvert er tæknileg útfærsla, annars fáum við okkar Gardemoen.

Þess vegna verður að hætta að spila með þráhyggju Binga í þessu máli, annars verður sú ógeðfellda sýn sem hann og flokkur hans hafa - að þú getir keypt þig og auglýst inn í borgar- og ríkisstjórn - að veruleika.

Hvað er þetta með dýrkun fjölmiðlamanna á þeim sem eiga peninga og dótinu sem þeir kaupa sér? Löng frétt var á Rúv í gær um einhvern Porche bíl sem einhver sem enginn hefur áður heyrt um er að kaupa sér. Reglulega birtast fregnir af því að einhverjir millarnir ætli sér nú að kaupa einkaþotu og stærsta skúbb þessa dagana er hvernig einhverjir íslenskir auðmenn vilja eyða aurunum sínum í að athuga hver geti keyrt hraðast. Hvað kemur mér við hvað þetta fólk gerir við peningana sína?

Mér er sem ég sæi slíkar fréttir í öðrum löndum. Er þetta ekki gamla minnimáttarkenndin sem enn og aftur skýtur upp kollinum? Nú loks erum við þjóð á meðal þjóða, Íslendingur á einkaþotu! Nú getum við látið sjá framan í okkur í samfélagi þjóðanna við eigum fulltrúa í ríkrafólkskeppninni! Við erum ekki verri en hver önnur þjóð við höfum eignast skrilljónkróna Porche!

Hversu mikil snilld er það að stíga upp í strætó við Hlemm, borga , taka skiptimiða, fara úr honum í Mosfellsbæ, stíga upp í rútu, rétta fram skiptimiðann og fara svo úr rútunni á Akranesi - allt fyrir skitnar 250 krónur?

Er að lesa stórkostlega bók eftir Kurt Vonnegut, A man without a Country. Þetta er að mestu samansafn pistla sem hann skrifaði í blað í Chicago en einhverju hefur hann bætt við. Vonnegut er einn af uppáhaldshöfundum mínum og hefur verið síðan sá góði maður Kristinn Schram benti mér á hann. Síðan hefur hann verið duglegur við að lána mér bækur hans.

Vonnegut er einn af þessum rithöfundum sem hefur í gegnum tíðina verið á fullu í að gagnrýna samfélag sitt. Það hefur komið bæði í bókum hans en sérstaklega í pistlum og ræðum sem hann hefur haldið um allan heim. Ég hef lesið fjöldan allan af útskriftarræðum sem hann hefur haldið í bandarískum háskólum og harmað það að hafa ekki fengið svona við mína útskrift. Ég gæti endalaust þusað um Vonnegut og þessa bók hans, en það var sérstaklega eitt sem vakti athygli mína sem sagnfræðingur hrifinn af marxisma og trúleysingi.

Vonnegut vill nefnilega leggja allt annan skilning í setninguna trúarbrögð eru ópíum fólksins en ég hef heyrt áður. Hann vill nefnilega meina að á þeim tíma sem Marx segir þetta, 1844, hafi ópíum verið eina effektífa verkjalyfið og viðurkennt sem slíkt. Flestir samtímamenn Marx hafi reynt það, sem og Marx sjálfur einnig og verið þakklátur fyrir það að hafa losnað tímabundið undan sársaukanum. Þess vegna hafi Marx verið að benda á það að trúarbrögð gætu verið huggandi fyrir alla þá sem byggju við erfiðar efnahags- og félagslegar aðstæður. Hér hafi verið um augljósa staðhæfingu að ræða hjá Marx, selffölgeligheder, en engan dóm um trúarbrögðin.

Þetta finnst mér merkilegt. Nú hefur alltaf verið lagður sá skilningur í þetta að Marx hafi átt við að trúabröðg sefjuðu fólkið þannig að það risi ekki til baráttu fyrir betra lífi. Það er því nokkuð merkilegt ef rétt er að Marx hafi alls ekkert verið illa við trúarbrögð, ekkert frekar en verkjalyf.