veggjakrot - veggjalist
Enn og aftur eru borgaryfirvöld lögð af stað í herferð gegn veggjakroti í borginni. Og enn og aftur er það Kjartan Magnússon sem dregur vagninn. Baráttan gegn veggjakroti kostar s.s. útsvarsgreiðendur í borginni árlega u.þ.b. sömu upphæð og borgarráð samþykkti sem sértæka aðgerð vegna vanda í leikskólunum. Og enn berast fregnir af frekari aðgerðum gegn veggjakroti, þó engar fregnir berist af frekari aðgerðum í leikskólamálum. Orðið veggjakrot er notað hér vegna skorts á frambærilegu orði og þegnréttar þess í íslenskri málvitund. Raunin er hins vegar sú að margt af því sem kallað er veggjakrot ætti að heita veggjalist.
Þegar ég sat í ÍTR unnum við Ingvar Sverrisson ötullega að því að breyta viðhorfi manna gegn veggjakroti. Ingvar er góður og hugmyndaríkur maður og vildi vinna sérstaklega í því sem kallað hefur verið jaðaríþróttir. Þar er átt við allar þær íþróttagreinar sem ekki eru skipulagðar og styrktar af hinu opinbera. Oftar en ekki er jafnvel ekki litið á þetta sem íþróttagrein - t.d. hjólabretti, snjóbretti o.fl. Rök Ingvars, sem ég tók heilshugar undir, voru þau að þessa iðju stunduðu fleiri en margar af “hefðbundnu” íþróttagreinunum og því ekki nema sanngjarnt að borgin styrkti þessa krakka líka. Ég lagði síðan til að veggjakrot yrði skilgreint sem ein af þessum jaðargreinum. Sannanlega er trauðla um íþróttagrein að ræða, en ÍTR er Íþrótta og tómstundaráð Reykjavíkur og þetta er klárlega tómstund.
Vandamálið er hins vegar það að styrktarkerfi borgarinnar er þannig að það verður að vera viss uppbygging í þeim félögum sem fá styrki, þau þurfa að lúta vissu skipulagi. Þessu er erfitt að koma við í mörgum þessum greinum og hreinlega alls ekki æskilegt. Það er ákveðinn lífsstíll fólginn í því að vera utan við skipulag og strúktúr íþróttahreyfingarinnar, að vera sinn eigin herra. Hið sama gildir um þá sem skreyta borgina með graffiti. Þeir eru ekki eins og þeir listamenn borgarinnar sem sýna í söfnum, fá listamannalaun og taka þátt í opinberri umræðu um list sína. Margt af því sem eftir þá liggur er hins vegar engu síðra en það sem finna má í sölum listasafna.
Vissulega er töluvert um hreint og klárt krot á veggjum borgarinnar, “Kommi hommi” “Sigga sæta” og fleira í þeim dúr. Og vissulega get ég skilið pirring húseigenda sem horfa upp á slíkt krot á byggingum sínum. Ég tel hins vegar að þetta sé eitt af því sem fylgir því að búa í borg. Ég bý á Laugaveginum og veit að rétt fyrir eitt á hverjum virkum degi verða læti fyrir utan Langabar. Ég veit að reglulega koma menn með lítil typpi á stórum bílum og þenja þá fyrir utan hjá mér. Ég veit líka að um leið og búðareigandinn á neðstu hæð er búinn að mála vegginn í innkeyrslunni svartan munu graffarar fara á stjá og skreyta hann á ný.
Veggjalist er lifandi og óháð listgrein. Hún sprettur upp úr grasrótinni og hefur verið með skemmtilegasta móti undanfarið. Nú má sjá allskyns boðskap á veggjum borgarinnar, pólitískan og persónulegan, í myndum og á veggspjöldum og að sjálfsögðu í graffinu. Ég held að borgaryfirvöld ættu að finna sér eitthvað betra að gera við tíma sinn og peninga en að berjast gegn því sem á ensku útleggst urban art.
October 27th, 2005 at 10:58 am
Heyrðu mig nú Kolbeinn! Hver ert þú að dæma hvort “Kommi hommi” eða “Sigga sæta” sé vegglist eða krot?
Er það ekki bara “Urban art” eins og stóru litskrúðugu myndirnar hjá gröffurunum - bara minimalískara? Bæði þessi dæmi fela t.d. í sér tilfinningu fyrir undirstöðuatriðum íslenskrar bragfræði: rím í fyrra tilvikinu og stuðlun í því síðara…
October 27th, 2005 at 12:18 pm
Það er alveg rétt. En listin er alltaf í auga sjáandans og í því ljósi dæmi ég þetta ólist. Þar að auki þekki ég Komma þennan, hann heitir Kormákur og býr í stigaganginum hjá mér og hefur mikinn ama af þessum skrifum. Þar að auki finnst mér Sigga ekkert sæt.
October 27th, 2005 at 3:09 pm
Og hvað með það þótt Kommi sé ósáttur? Er hann kannski of óöruggur með karlmennsku sína til að finnast svona staðhæfingar þægilegar?
Er ekki einmitt hlutverk listarinnar að velta upp óþægilegum spurningum og ögra fólki?
October 27th, 2005 at 3:21 pm
Sæll Kolbeinn, Rakst á þessi skrif þín. þar sem Graff er mikið áhugamál hjá mér langar mig að leggja orð í belg.
Flokkunin á graffi sem ýmist kort eða list er mjög áhugaverð. Veggjakrot er list þegar hún er bak við hús MogM en krot þegar það er “taggað” eða “krotað” eitthvað óskiljanlegir stafir. Graffið sjálft er hægt að flokka í þrjá undir flokka, tagg, bombur og pís og þá mætti setja þessa flokka í þrjá fokka
Tagg-krot, bombur-minna kort, pís-list. Þessi flokkun verður hálf kjánaleg þegar maður veltir þessu upp á þá er spurning hvort að mannsheilinn verði ekki bara að finna nýja flokkun Krot, List og svo Graff sem er eitthvað allt annað og útlegst þá á ensku urban-art?
Annað sem er líka vert að spyrja sig um. Verður Graff jafn sjarmerandi ef allir taki það í sátt og við getum farið inn á næsta listasafn og horft á það? Jafnvel sett á striga og tekið það niður og sett upp eftir hentusemi. Er sjarminn ekki þessi átök við hið leyfanlega og hið bannaða? Og þegar ákveðið hefur verið að mála yfir það eða gera nýja mynd á sama stað, er verkið farið fyrir fullt og allt og þeir fáu sem ákváðu að staldra við og njóta þess, bara heppnir?
Spurning?
October 27th, 2005 at 5:22 pm
Af hverju ekki að styrkja graffarana með því að gefa þeim nokkra flotta fleti til að vinna á? Það væri hægt að mála veginn hvítan eða gulan eða grænan á mánaðar fresti og þess á milli fengju menn og konur frjálsar hendur við að skreyta hann. Það mundi kannski líka draga úr sóðalegu kroti á “borgaralegum” svæðum.
Dæmi um slíkan flöt gæti verið endinn á gömlu tollstjórabrúnni þar sem nú er pixluð mynd af kind. (takið eftir ríminu…)
October 27th, 2005 at 5:22 pm
Af hverju ekki að styrkja graffarana með því að gefa þeim nokkra flotta fleti til að vinna á? Það væri hægt að mála vegginn hvítan eða gulan eða grænan á mánaðar fresti og þess á milli fengju menn og konur frjálsar hendur við að skreyta hann. Það mundi kannski líka draga úr sóðalegu kroti á “borgaralegum” svæðum.
Dæmi um slíkan flöt gæti verið endinn á gömlu tollstjórabrúnni þar sem nú er pixluð mynd af kind. (takið eftir ríminu…)
October 27th, 2005 at 6:15 pm
Þetta eru mjög áhugaverðar pælingar. Ég held að það sé mjög góður punktur hjá Marín að um leið og þetta er leyft þá fer ákveðinn sjarmi af þessu. Þetta er iðja sem er á jaðrinum og þykir ekki gaman að vera undir umsjóna yfirvalda - það vinnur að nokkru leyti algjörlega gegn hugmyndafræðinni.
Menn hafa velt þessu upp með nokkra fleti í borginni eins og Örn Úlfar kom inn á. Kjartan Magnússon og fleiri í borgarkerfinu tala mjög gegn þessu og vitna í könnun þess efnis að það auki útbreiðslu graffsins. Þeir vilja banna þetta alveg þannig að það verði alltaf ljóst að um lögbrot sé að ræða.
Ég held hins vegar að þetta sé partur af því að búa í borg og mér finnst þetta lífga upp á umhverfið.
October 28th, 2005 at 3:26 pm
Ég var einu sinni laminn fyrir veggjakrot. Ég átti það samt alveg skilið.
October 31st, 2005 at 8:56 pm
Graff er ekki graff nema það sé ólöglegt
kv. ke
March 17th, 2006 at 5:28 pm
Ég er búinn að vera vesenast í því að fá leyfi í undirgöng í hverfinu mín, til þess að spreyja í. Hef sent nokkur mail en engum þeirra svarað.
Rök þeirra sem eru á móti leyfilegum stöðum er að þau sega að þetta smiti útfrá sér, t.d ef þú leyfir þennan vegg verður innan skammst búið að spreyja á alla veggi í 20m radíus.
Mér finnst hinsvegar að mikið af þessum töggum séu yfir strikið. En graffiti er mjög miskilið og fólk einblínir alltof mkið á slæmu hliðar þess..