kolbeinn

Það eru furðulegar fréttir sem berast austan að Kárahnjúkum þessa dagana. Þar er eitthvað fólk sem er á móti þeirri eyðileggingu náttúrunnar sem þar á sér stað að mótmæla. Tvennum sögum fer af því sem þar fer fram. Samkvæmt lögreglu tóku mótmælendur, sem áður höfðu verið ljúfir sem lömb og sinnt tilmælum lögreglunnar, allt í einu upp á því að ráðast á lögregluna og láta öllum illum látum svo lögreglan sá sitt óvænna og vildi að í.þ.m. þremur þeirra yrði tafarlaust vísað úr landi. Samkvæmt mótmælendum sýndi lögreglan óþarfa harðræði, lét ræsa bíla sem menn voru hlekkjaðir við og þeyta flautur þeirra (ég hélt reyndar að bannað væri að þeyta horn bíla nema í neyð, það sagði Gvendur góði ökukennari í það minnsta) og tók á mótmælendum. Hvor segir satt er erfitt að segja. Hins vegar þreytast lögregla og yfirvöld ekki á að segja okkur frá því að þarna séu atvinnumótmælendur á ferð. Auðvitað hneygist maður til þess að trúa atvinnumönnum.

Það er hins vegar ljóst að svona aðgerðir eru okkur Íslendingum algjört nýnæmi. Það mætti halda að styrjöld væri skollin á fyrir austan miðað við fréttaflutninginn þaðan. Ekki örfáir mótmælendur að hlekkja sig við vinnuvélar.

Og nú á að keyra vegna eignaspjalla. Ekki hef ég heyrt ótæmandi lista yfir eignaspjöllin en meðal þess sem talað hefur verið um og sýnt var í sjónvarpinu var dæld í hurð vörubíls og sprunga í rúðunni, að maður tali nú ekki um alla skúrana sem spreyjað hefur verið á. Ég hef ekki rekið vörubíl en ég hefði haldið að við efnisflutninga líkt og eiga sér stað við Kárahnjúka væri sprunga í rúðu og dæld í hurð eitthvað sem menn væru ekki að velta sér upp úr. En kannski eru skemmdirnar fleiri, eitthvað heyrði ég talað um steypu í steypubílum. Maður verður að treysta fólkinu á staðnum til að meta þetta. Það er hins vegar ljóst að ef tafir á umferð eru skaðabótaskyldar mega atvinnubílstjórar sem ætla að stöðva umferð fyrir helgina hugsa sinn gang.

Þrátt fyrir að um margt megi deila um aðferðir þær sem mótmælendur hafa beytt ef allt reynist satt sem kemur frá lögreglunni, get ég ekki annað en dáðst að því fólki sem hefur það mikla sannfæringu fyrir málstað sínum að það dvelur langtímum saman uppi við Kárahnjúka til að vekja fólk til umhugsunar um þau spjöll sem þar eiga sér nú stað. Mér er til efs að ef einhverjir hefðu sýnt álíka dirfsku í mótmælum gegn óafturkræfum spjöllum á Búddalíkneskjunum í Afganistan hér um árið, þá hefðu þeir notið annars umtals hjá íslenskum fjölmiðlum og yfirvöldum.

Þann 6. ágúst nk. verða 60 ár liðin frá því að kjarnorkusprengju var varpað á japönsku borgina Hírósíma. Ég ætlað ekki að skrifa hástemmda grein um nauðsyn þess að minnast þessa atburðar til að koma í veg fyrir að hann endurtaki sig. Á þeim 60 árum sem liðin eru hljóta menn að hafa séð nauðsyn þess að boða friðsamar leiðir. Ef ekki er ekkert sem ég segi hér sem getur breytt skoðun manna. Í stað þess vil ég biðja þá sem sjá nauðsyn þess að halda minningu þessa glæps á lofti mannkyni til aðvörunar að taka þátt í átaki Greenpeace. Í því verður safnað saman skilaboðum sem borist hafa allsstaðar að úr heiminum, þau prentuð á fjaðurlíkt bréfsefni og límd á blöðrur í dúfulíki. Þann 5. ágúst nk. verður þeim síðan varpað yfir Hírósíma, nákvæmlega 24 tímum áður en sextíu ár verða liðin frá sprengingunni.

Úff. Ekki virðist mér yfirvöld í Bretlandi taka á hryðjuverkunum í London af alkunnri breskri yfirvegun. Nú er upplýst að sá sem lögreglan skaut til bana (5 skotum) fyrir skemmstu hafði ekkert að gera með hryðjuverkin, hann flýði lögguuna vegna útrunnis landvistarleyfis. Hefur þetta kasta ákveðinni rýrð á bresku lögregluna sem hingað til hefur notið mikils álits. Það breytir engu um stuðning yfirvalda við þessar aðgerðir. Bæðir Blair (Tony þá, ekki Ian sem er yfir löggunni) og “Rauði” Ken hafa varið aðgerðirnar og lofað áframhaldi á þeim. Það eru sem sagt álitin eðlileg viðbrögð við grun lögreglunnar að skjóta menn í hausinn, skot annarsstaðar í kroppinn duga ekki endilega til þar sem viðkomandi gæti sprengt sjálfan sig í loft upp þrátt fyrir það.

Er þetta í alvöru talað leiðin? Ofbeldi og meira ofbeldi. Nú getur vel verið að ég hafi rangt fyrir mér og þetta sé lausnin. Í það minnst get ég ekki bent á neina lausn á þessum málum sem ekki hefur í för með sér breytta pólitík, aukna virðingu fyrir siðum og venjum að ég tali nú ekki um mannslífum. Hvaða skilaboð eru það að mannslíf sé ekki meira virði en svo að ekki þurfi nema grun eins lögreglumanns til að hann megi skjóta viðkomandi í hausinn?

Ekki ætla ég að þykjast vera sérfræðingur í þessum málum, síður en svo. Að mér læðist þó sá grunur að einhversstaðar úti í hinum stóra heimi sitji glottandi hryðjuverkamenn, hæstánægðir yfir þeim árangri sem glæpir þeirra í London hafi skilað; ótta, upplausn, tortryggni og auknu ofbeldi.

Baader-Meinhoff hópurinn sem framdi sín hryðjuverk í V-Þýskalandi mest megnis á 7. áratugnum, taldi að með aðgerðum sínum neyddi hann yfirvöld til að fella grímuna og sýna fasíska tendensa sína. Að hryðjuverk þeirra kölluðu á aukinn viðbúnað yfirvalda sem með því að vígbúast myndu misbjóða þegnum landsins sem mundu þannig styðja málstað hryðjuverkamannanna. Gekk þetta svo langt að í einni könnun sem gerð var í miðri hryðjuverkaöldunni kom í ljós að u.þ.b. 20% svarenda höfðu samúð með málstað hryðjuverkamannanna. Með auknu ofbeldi dró hins vegar úr þeirri samúð og í ljós kom að þrá fólks eftir eðlilegu lífi var andúð þeirra á vopnaskaki yfirvalda yfirsterkari. Þeir sættu sig við alls kyns óþægindi sem þeir undir eðlilegum kringumstæðum mundi ekki gera, í von um frið frá ofbeldinu.

Nú er að sjá hvort þessi hryðjuverkaalda hefur svipaða þróun í för með sér. Hvort þau gildi sem við höldum hvað mest í heiðri á hátíðarstundum haldi á óvissutímum. Það er nefnilega holur hljómur í því að kalla svívirðilegar árásir hryðjuverkamanna árás á vestrænt frelsi og gildismat í einu orðinu, en vinna að því sjálfur að takmarka hið sama frelsi og vinna gegn gildismatinu í hinu. Það er hreinn og klár tvískinnungur.

Var að koma úr Þjórsárdalnum úr fríi. Hlustaði á Laugardagsþusið hjá Þorfinni í morgun. Mikið geta menn þusað og láta ekkert stoppa sig ef svo ber undir. Halla var frábær eins og hennar var von og vísa, en mátti sín lítils gegn kallaþusinu. Það var alvega sama hversu oft hún stakk upp í Sigurð Kára, aldrei lét hann stoppa sig. “Þekkir þú til í Írak?” spurði hann fúllyndur þegar Halla tók ekki þus Sigurðar og Össurar um árás gegn vestrænum gildum. Það að Halla upplýsti að hún hefði nýverið verið þar hafði engin áhrif á Sigurð, sem taldi helst að þetta snérist allt um klæðnað arabískra kvenna. Var á honum að skilja að í Arabalöndum væru allar konur kúgaðar til að hylja sig frá toppi til táar og það hefði árásir líkt og í London í för með sér.

Annars var mest áberandi hvað Sigurður og Össur gripu endalaust fram í fyrir Höllu og meira að segja Þorfinnur líka. Ekki var annað hægt en að vorkenna henni en hún stóð sig með sóma. Öskraði aldrei upp yfir sig Hvaða helvítis rugl er þetta í ykkur? eins og ég hefði gert.

Merkileg þessi árátta að einfalda alla hluti. Gera svart og hvítt, vont og gott. Hryðjuverkaárásin á London um daginn snerti í hugum þingmannanna tveggja ekki endilega stefnu Vesturvalda, var ekki vegna einhvers sem gert hafði verið eða neitt álíka flókið. Nei þarna voru á ferð vondir menn sem hötuðu vestræn gildi eins og lýðræði og frelsi og þar með er það afgreitt. Þegar Halla benti á hve mikil einföldun þetta væri hlakkaði í Sigurði eins og morfískrakka, “jæja, hver er þá skýringin? Hver er skýringin, ha? Þú veist það ekki!!” Alveg er ég viss um að hann hefur glott og talið sig aldeilis hafa kveðið Höllu í kútinn eins og hann væri staddur í einhverri keppni og þetta snérist allt um að koma andstæðingnum í klandur. Ekki hafði ég mikið álit á rökfærslu Sigurðar fyrir þáttinn en ég var þó að vona að þingmennskan hefði þroskað hann. Hví veit ég ekki.

Var að klára Mannorðsmissi Katrínar Blum. Eða: Hvernig ofbeldisverk verða til og hvað af þeim getur leitt eftir Heinrich Böll. Hann skrifaði hana 1974 sem gagnrýni á tímaritið BILD-Zeitung og vinnubrögð þess, en hefði getað skrifað hana núna sem gagnrýni á Hér og nú og Eirík Jónsson. Einhver góður maður ætti að færa Eiríki bókina að gjöf og fara yfir það með honum hver boðskapur hennar er.

Þá er hinn reglulegi skrípaleikur um R-listann kominn á fullt. Varla líður sá dagur að ekki berast fréttir af því að einhver í einhverjum hinna þriggja flokka sem mynda listann hafi sagt eitthvað um eitthvað sem tengist viðræðunum. Í hádeginu var fyrsta frétt sú að Grímur Atlason taldi hugmyndir Össurar Skarphéðinssonar um einkaeign Samfylkingarinnar á R-listanum vera bull. Hmmm. Merkilegt. Mér hefði þótt fréttnæmt ef Grímur hefði talið eitthvað vit í hugmyndunum. Það hefði verið frétt sem bragð væri að: “Grímur Atlason stjórnarmaður í VGR tekur heilshugar undir hugmyndir Össurar Skarphéðinssonar um að Samfylkingin ætti að bjóða R-listann fram ein. Sagði Grímur að Samfylkingin væri leiðandi afl og hefði gert það eina góða sem gert hefði verið innan R-listans og ætti því að njóta sinna góðu verka. Taldi hann einboðið að VG myndi draga sig í hlé í borgarmálum og láta Samfylkingunni það svið eftir.” Svona frétt hefði verðskuldað að vera fyrsta frétt, ekki selvfölgeligheder eins og það að Grímur telji Össur bulla.

Ekki er ég spenntur yfir þessum viðræðum. Eins og ætíð þegar verið er að ræða um sameiginlegt framboð dúkka hinir og þessir upp og reyna að vinna sér og sínum flokki inn einhver prik með misgáfulegum yfirlýsingum. Því miður held ég að fátt muni skipta máli í þessum viðræðum annað en samkomulag um niðurröðun sæta. Lítið mun fara fyrir því sem stjórnmál eiga að snúastum, umræðum um málefni. Enda eru málefni löngu hætt að vera aðalatriði stjórnmála og hafa fengið verðuga minningarathöfn í þáttaröð Jóns Karls Helgasonar hjá Rúv.

Annars er Össur í stuði og blómstrar eftir að hann hætti sem formaður. Hann er mun skemmtilegri eftir að ábyrgðin minnkaði hjá honum. Honum fer ágætlega að blammera á heimasíðunni án allrar ábyrgðar, er fljótfær, reiðir hátt til höggs og fallið er oftar en ekki hátt. Og vegna þess að fréttamenn nenna ekki að hafa mikið fyrir hlutunum geta þeir alltaf aukið sér leti og vitnað í Össur. Í hádeginu í dag voru tvær fréttir sem áttu uppruna sinn þar. Viðbrögð Gríms við þusi Össurar um helgina og hugmyndir Össurar um að flytja störf norður á Akureyri með aðstoð KEA. Það er ekki ónýtt að eiga tvær fréttir í aðalfréttatímanum. Ég held að Stefán Pálsson þurfi að játa sig sigraðan, Össur er mun betri bloggari en hann.

Við Kristján fórum í gær með Óttar upp að Reynisvatni að veiða. Það var ótrúlega gaman að sitja á bát í stillunni í gær og henda einhverjum járnstykkjum bundnum í girni út í vatn. Eins og sönnum náttúrusinnum sæmir trufluðum við fiskana ekki og það sem við komumst næst því að veiða fisk var þegar við höfðum næstum siglt einn niður.

Þar sem maður situr á þóftunni (sjóaralingó!) er ekki annað hægt en að leiða hugann að útþenslu Reykjavíkurborgar. Þegar við gerðum hlé á veiðinni til að fara í land og næra okkur reyndum við að taka mið af umhverfinu svo við fyndum miðin aftur. Við gátum miðað við byggingarkrana og blokkir í norður, símalínur í suður og bílaröð í austur. Enda fundum við miðin svikalaust (þó kannski eigi maður ekki að tala um mið þegar maður veiðir ekkert?).

Það er ekki langt síðan við feðgar vorum staddir upp í Heiðmörk og við Helluvatn. Þar er steinsnar í nýjasta hverfi borgarinnar og blokkarklessurnar úr Kópavogi standa vörð yfir útivistarfólki.

Nú getur vel verið að barátta fyrir náttúru í og við borgarumhverfið sé vonlaus. Ég hef heyrt miklar fjallageitur halda því fram. Mér finnst útþensla byggðarinnar hins vegar taka út yfir allan þjófabálk. Nýjasta hverfi borgarinnar er fyrirhugað í hlíðum Úlfarsfells, ég get ekki einu sinni ímyndað mér hversu langt það er frá því sem enn er af þrákelkni kallað miðbærinn.

Þetta getur ekki verið eðlilegt. Á meðan flennistórir blettir í borginni standa lítt eða ekki notaðir flengjumst við upp um fjöll og firnindi með byggðina. Þá held ég væri gáfulegra að koma upp alvöru borgarbyggð í einhverjum hverfum með vel þéttri byggð. Nýta Vatnsmýrina sem mér sýnist borgaryfirvöld vera að heykjast á. Hætta að hlusta á landsbyggðarlobbíið, sem fær mikinn meirihluta af fé til samgöngumála í sinn skerf þannig að allar leiðir til og frá borginni eru stíflaðar. Ekki nema von að fólk á landsbyggðinni heimti að því sé flogið beint í 101 til að losna við umferðina. Ég hef aldrei skilið fólk eins og fyrrum sveitunga mína á Siglufirði sem geta keyrt tímum saman á næsta flugvöll fyrir norðan en heimta svo með þjósti að fá að lenda á Austurvelli. Og alltaf teygist á borginni og umferðin eykst.

Jæja nenni þessu rausi ekki lengur. Mórallinn er sennilega að maður á ekki að fara í veiðiferðir því þá fer maður að hugsa of mikið.

Ha-ha! Í gær var mér gefið hjól. Í gær náði ég í það í viðgerð til fúla kallsins á Hverfisgötu sem aldrei þessu vant var ófúll (kannski af því að hann smurði svo á reikninginn hjá mér). Nú hjóla ég um bæinn og skil síst í því að fólk skuli ekki klappa þegar ég þýt framhjá því. Filistear!

Ég játa það að hingað til hef ég dáðst nokkuð að því hvernig bresk stjórnvöld hafa hagað málum eftir hryðjuverkin um daginn. Meira að segja Tony Blair, sem ég man nú ekki eftir að hafa dáðst að áður, hefur hagað sér nokkuð skynsamlega. Í stað þess að hrópa á blóð og segja menn annað hvort með þeim eða á móti, heyrðist mér Blair ræða af nokkurri yfirvegun um það að komast að rót vandans. Gott ef ekki var minnst á fátækt og skelfilegt ástand í ýmsum arabaríkjum sem þyrfti að taka á.

Nú heyrist mér hins vegar að Bretar hafi ákveðið að höggva í sama knérunn og stjórnvöld ýmissa annarra vesturvelda. Í það minnsta hefur nú heyrst af hugmyndum um það að hljóðrita öll símtöl þannig að hægt verði að ganga að þeim vísum í gagnabanka ef með þarf. Enn fleiri persónunjósnir hafa einnig verið boðaðar.

Mér fannst hryðjuverkin ekki sýna fram á annað en að þær aðferðir sem hingað til hefur verið beitt gegn óskilgreindum hryðjuverkamönnum duga ekki lengur til. Þá þarf ekki að herða þær aðgerðir, það þarf að finna upp nýjar. Þannig tel ég nokkuð ljóst að alveg sama hve mikil öryggisgæsla verður, ef ekki á að breyta samfélaginu í öryggisfangelsi munu menn sem tilbúnir eru að fórna lífi sínu geta gert það og tekið aðra með sér. Þá held ég að það hafi lítinn fælingarmátt fyrir þá sem ætla að sprengja sig í loft upp hvort til séu hljóðrituð símtöl þeirra eða ekki.

En hugmyndaleysi vestrænna stjórnvalda ríður ekki við einteyming. Fleiri löggur, meiri hleranir, aukið eftirlit, frekara inngrip stjórnvalda í daglegt líf fólks. Það eru einu svörin. Ég vona þó að svo verði ekki. Vonandi munu raddir skynseminnar verða ofan á og endurskoðun heftast á stefnu vesturvelda í miðausturlöndum. Vonandi verður stuðningur við Ísraelsríki endurskoðaður, helst afnuminn. Vonandi verður reynt að gera líf ungs fólks í ríkjunum mannúðlegra með öðru en sprengjum í nafni stríðs gegn hryðjuverkum.

Jæja þá hefur það gerst sem ég hélt að aldrei mundi gerast. Eftir gríðarlega innri baráttu er ég kominn með bloggsíðu. Eftir að hafa hlustað á Stefán mæra fyrirbærið árum saman, þusað gjarnan yfir því á móti, hef ég látið undan innri hvötum. Ekki er maður meiri maður en þetta.

Og þá hef ég náttúrulega ekkert að segja.

Og þó. Horfði á Stefán, Hrannar og Guðjón Ólaf í Kastljósinu. Það var sérstakt. Stefán og Guðjón voru mjög ákveðnir í að segja ekki neitt, Hrannar reyndi hins vegar að koma því til skila að hann væri opni, nútímalegi maðurinn í hópnum. Enda í Samfylkingunni. Hafði hins vegar lítið til málanna að leggja. Enda í Samfylkingunni. Áberandi lítið hafði hann að segja um upprifjun Stefáns á jafrnæðisreglu þeirri sem í hávegum var höfð hjá R-listanum 1994. Það er kannski ekki skrýtið í ljósi þess að Hrannar hefur hingað til litið á sig sem einn af feðrum Reykjavíkurlistans vegna skoðanakönnunarinnar alræmdu. Honum fannst greinilega ekki mjög gaman að hlusta á Stefán rifja upp jafnræði liðins tíma. Það fannst mér hins vegar.