Bloggið um veginn

Ekki skal heldur gleyma að ég dró Alla með mér upp að Hraundranga í Öxnadal. Ég var kominn upp talsvert á undan Alla, svo ég átti stund þar uppi, einn með sjálfum mér, einn í heiminum, ég og dranginn.

Ástarstjörnuna vantaði þó því miður, enda vorum við þar um síðdegið. En ég fann kraftinn í umhverfinu engu minna. Stund til að hugsa skýrt, fjarri öllu öðru en náttúrunni og niðnum í lækjunum sem streymdu ofan fjallið. Og þetta var aðeins byrjunin á sams konar upplifunum. Enn er Skaftafellið eftir, þó ég nefni ekkert fleira.

Ekki eins rómantískt og maður gæti haldið, sér í lagi á kvöldin, þegar dýrin hið innra fara á stjá.

Annars skartar Akureyri sínu fegursta. Eins og alltaf. Aldregi verður til ófögur Akureyri, sama hvað himpigimpið hann Orfeifur segir.

Já, og fornbókabúðin hér er dásamleg. Þar keypti ég mér nýjan Þórberg í safnið, og Góða dátann, það væri enda með öllu ótækt að sleppa tækifærinu til að losa sig við kiljuskræður í stað innbundinna doðranta.

Sauðárkrókur er skrítinn …

Sit með Alla inni á kaffihúsinu Langa Manga á Ísafirði. Ferðin hingað hefur fráleitt verið klakklaust ævintýri. Ef ekki væri fyrir hjálpsemi ókunnugs snillings í Þorskafirði er óvíst hvar við værum staddir í dag (í engu er þessi mynd ýkt, hún er tekin á vestfjörðum).

Annað sem vert er að minnast á er að ferðin er álíka undirbúin og flugslys, svo mikil ævintýri eiga enn eftir að gerast. Þannig viljum við hafa það. Frjálsir sem fuglinn, engin vegaáætlun. Takmörkuð í besta falli.

En ferðasagan er eigi öll fyrr en að dálitlum tíma liðnum. Kemur út í þremur bindum ef svo fer fram sem farið hefur hingað til. Lifum við af bakaleiðina af Kjálkanum? Hvað gerist á Siglufirði? Verða hetjur okkar rifnar á hol af refastóði á Melrakkasléttu? Allt saman og meira til á þessum síðum í september!

Ég er farinn þangað sem vindurinn ber mig.

Þú færð aldrei að gleyma þegar ferðu á stjá.
Þú átt hvergi heima nema veginum á.
Með angur í hjarta og dirfskunnar móð
þú ferð þína eigin ótroðnu slóð.

Vegbúi, sestu mér hjá. Segðu mér sögur,
já segðu mér frá. Þú áttir von
nú er vonin, farin á brott flogin í veg.

Eitt er að dreyma og annað að þrá
þú vaknar að morgni veginum á.

Kristján Kristjánsson

Upplesturinn gekk vel. Kvöldið gekk vel. Fyrir tilviljun endaði það á laginu Alice eftir Tom Waits:

It’s dreamy weather we’re on
You waved your crooked wand
Along an icy pond with a frozen moon
A murder of silhouette crows I saw
And the tears on my face
And the skates on the pond
They spell Alice

I disappear in your name
But you must wait for me
Somewhere across the sea
There’s a wreck of a ship
Your hair is like meadow grass on the tide
And the raindrops on my window
And the ice in my drink
Baby all I can think of is Alice

Arithmetic arithmetock
Turn the hands back on the clock
How does the ocean rock the boat?
How did the razor find my throat?
The only strings that hold me here
Are tangled up around the pier

And so a secret kiss
Brings madness with the bliss
And I will think of this
When I’m dead in my grave
Set me adrift and I’m lost over there
And I must be insane
To go skating on your name
And by tracing it twice
I fell through the ice
Of Alice

And so a secret kiss
Brings madness with the bliss
And I will think of this
When I’m dead in my grave
Set me adrift and I’m lost over there
And I must be insane
To go skating on your name
And by tracing it twice
I fell through the ice
Of Alice
There’s only Alice

Allt getur þessi maður látið hljóma eins og hin mestu vísindi, þótt hér sé kannski enn fremur um alþýðuspeki að ræða, enda perestaltíkin afar mismunandi eftir hver á í hlut. Sjálfur reyndi ég sem mest að ræða téða perestaltík síðast ég var í útlöndum, en menn gáfust iðulega fljótlega upp á að ræða hana við mig, með meinlegum áminningum á borð við: „Gaur!“ og: „Gerirðu þér grein fyrir að þú ert að tala um … !?“. Enda áreiðanlega eins fjarri því að vera svo andlegir sem Dalai Lama og hægt er!

Síðasti dagurinn í Kringlusafni í dag. Það finnst mér afskaplega leiðinlegt, en ég fékk þó góðar kveðjur með von um frekari farsæld í starfi, helst á safni, jafnvel á sama safni. Það þótti mér vænt um. En við sjáum til á hvaða safni ég hafna.

Annars er hér tilkynning:

Fallegur morgunn á fyrsta degi Bókabílsins eftir sumarfrí, og jafnframt síðasta starfsdegi mínum þar. Allra síðasti dagurinn minn á safninu á morgun. Umsókn mín um áframhaldandi starf í vetur liggur inni, en óvíst er hvar mér verður komið fyrir. Er eiginlega ekki reiðubúinn að hætta í Kringlunni, en það er víst lítið sem ég gæti gert ef ég verð sendur eitthvert annað.
En það var fínt að fá að vera á bílnum í dag, gaf mér tóm til að setjast niður milli tarna á elliheimilum, í blómaangan, sólskini og gosbrunnaniði, með sígarettu og hugsanir mínar einar. Margt sem hægt er að leiða til lykta í huganum þegar maður loks fær frið frá áreiti hversdagslífsins. Oft er rólegt á bílnum. Þess vegna kann ég því vel að vera þar.

Kannski sérstaklega í dag, því annars er allt búið að vera brjálað að gera þessa síðustu daga. Við höfum verið að skipuleggja upplestur Nykurs á Menningarnótt, nánast allt komið á hreint þar.

Svo höfum við Alli verið að skipuleggja tveggja vikna hringferð um landið, á enn eftir að verða mér úti um ýmislegt! Einu reddaði ég í dag, léttu og hæfilega stuttu lesefni til að hafa með mér. Tók mér á safninu Hvar frómur flækist, fjórar ferðasögur Einars Kárasonar. Auk þess hef ég með ljóðasafn Ísaks Harðarsonar, Ský fyrir ský. Það ætti að duga. Ferðin sjálf ætti svo að duga mér til vinnu að fyrsta hluta bókarinnar minnar, auk þess að sjálfsögðu að sjá landið, skemmta mér og þar fram eftir götunum.

Umsókn mín um námslán kemst ekki til afgreiðslu fyrr en eftir að ég er farinn, svo ég þarf að fara í talsverðar útréttingar í sambandi við þau úti á landi. Sem ég vona að verði minna vesen en öll tilefni standa til. Ég þarf nefnilega framfærslulán strax í september, ef ég á að geta keypt mér skólabækur. Auk þessa alls er svo margt annað fleira sem ég þarf að klára áður ég fer á sunnudagsmorgninum. Margt fleira sem ég man ekki allt hvað er, fokkfokkfokkfokk …

Og aldrei get ég munað eftir að kaupa kaffivél! Farinn að sjóða mér Kenýakaffi í espressokönnu. Niðurstaðan eitthvað í ætt við það sem Bjarti hefði þótt duga í að tjarga hrúta upp úr. Gæti allt eins étið það upp úr pakkanum!

Veðrið var dásamlegt klukkan tíu í morgun þegar ég hljóp niður Túngötu í allsherjar óðagoti, hafandi sofið yfir mig og misst af strætó. Sólin streymdi fram af laufunum eins og gullregn yfir gangstéttarnar, fuglarnir sungu og tjörnin glitraði í átt til mín alla leið eftir Tjarnargötu inn á Kirkjustræti, hvar ég hljóp í humátt að Austurvelli. Hvergi bíll í sjónmáli - eins og það á að vera. Miðbær Reykjavíkur á sunnudagskjólnum, kaffiangan út af Brennslunni, yfirgnæfandi Apótekshúsið skýlandi leyfunum af Austurstræti frá mildheitri sólinni á heiðum himninum, Lækjartorg lifandi af fólki. Já, í alvöru! Þar stóð ég sneyptur í um þrjár mínútur og velti fyrir mér hvort það væri í raun og veru þess virði að fara í vinnuna - og svarið er: Nei, það var það ekki - og þá kom strætóinn.

Ég get samt ekki annað en verið í undir meðallagi sneyptur, því mér gafst loksins nægt tóm í gærkvöldi til að greiða úr óreiðunni í huga mér, koma örlitlu niður á blað, og lagfæra ýmislegt í bókinni minni. Í fyrsta sinn síðan í apríl get ég því sagt að ég sé að gera nokkurn skapaðan hlut við hana. Það nægir til að sólin skíni örlítið líka hér inni.

Heyrst hefur að Guðrún Sigurðardóttir, enskukennari við MS, sé látin eftir áralanga baráttu við krabbamein. Ég kunni afskaplega vel við Guðrúnu og við spjölluðum oft dágóða stund ef við mættumst á götu, lengur og innilegar með hverju skipti. Raunar er aðeins örstutt síðan ég hitti hana síðast, í lok apríl eða byrjun maí. Hún leit betur út en ég hafði séð hana lengi og þess vegna komu tíðindin dálítið flatt upp á mig. Get aðeins vonað hennar vegna að það hafi verið friðsælt.

Fór veikur heim úr vinnunni í dag, eftir að hafa hlaupið með nýmótteknar bækur í fanginu inn á klósett að kasta upp. Sök sér svosum, en vanlíðanin var viðvarandi svo líklega hefði ég gert minna gagn en ógagn hefði ég hangið lengur.

Að sjálfsögðu lenti ég á sindsyg sumarafleysingabílstjóra. Þá vill oft myndast sérstakur samhugur meður förar og farþegum; bílstjórinn virðist ekkert þrá heitar en að losa af sér farþegana á mettíma, og farþegarnir eiga sömuleiðis enga ósk heitari en að losna sem fyrst, helst á lífi.

En það þyrfti að kenna þessum sumarafleysingapjökkum að viðbragðstími strætisvagns er annar en á Imprezu, sömuleiðis að munur er á jafnsléttu og hraðahindrun; beinum vegi og beygju. Ennfremur að til er nokkuð sem heitir h-á-m-a-r-k-s-h-r-a-ð-i.

Tölti í bæinn um tvöleytið í gær eftir einfaldan Bogart og þrefaldan Robbie Dhu í klaka, þrátt fyrir fögur fyrirheit um allt annað, og hitti svo mikið af fólki að ég er ennþá með harðsperrur í handabandshönd og vörum. Hitti meðal annars fyrrum bekkjarsystur og tókst að gera tvo fylgisveina hennar afar afbrýðisama með kossákinnaflensi og faðmlögum. Sem var bara nokkuð skemmtilegt, kannski upphaf á nýju áhugamáli. Kom loks heim klukkan hálffimm og sofnaði hæglega.

Í morgun vaknaði ég klukkan fimm mínútur í strætó og náði á mettíma að bursta í mér tennurnar og hlaupa hann uppi á Hringbraut, tígulegur sem gasella. Engir timburmenn í vinnunni, bara góða skapið og þjónustulund frá helvíti (í merkingunni ákaflega mikil þjónustulund). Þar til ég fékk mér kaffibolla. Í hálftíma á eftir var ég við það að lognast útaf. Kaffi vill stundum draga það versta fram í manni daginn eftir skrall, en það varir skammt. Álíka og að taka drekka arsenik til að losa blásýru úr líkamanum. Sem er ekki hægt. En kaffið, það setur brag á sérhvern dag. Kraftaverk í bolla. Ójá.

Ógeðslegt veður, þá er ágætt að eiga marokkóskt te. Já, loksins fékk ég teið sem ég hef þrábeðið um síðan ég fékk það í landinu sjálfu. Á bara enn eftir að finna réttu leiðina til að laga það. Það er nefnilega alls ekki sama hvernig það er gert. Og sykur, það verður að vera sykur.

Svo tók ég Bogart niðri á Aðalsafni áðan, The Big Sleep og High Sierra. Á þær horfi ég í kvöld. Svo skal því vitaskuld ekki gleymt að ég keypti mér um daginn The Desperate Hours. Það gera tólf Bogartmyndir sem ég hef séð í heildina, þrettán með High Sierra. Big Sleep horfi ég á aftur núna til að endurvega bógartafjölda veitta. En Desperate Hours fær þrjá bógarta, fyrir að vera ekki alveg nógu góð, en vel leikin og sniðug á köflum:

Með morgunkaffinu á Kringlusafni eigum við jafnan í samræðum um allt og ekkert, að þessu sinni ræddum við um símavændi. Þegar samræðurnar fóru að ná nokkurri hæð datt mér í hug hvort ekki væri hægt að koma á laggirnar sams konar þjónustu fyrir hinar hjartahreinni sálir, þar sem hryggbrotnu fólki byðist að hringja inn og láta mæra sig Shakespeare/Byron-style: Shall I compare thee to a summer’s day? Thou art more lovely, and more temperate. And on that cheek, and o’er that brow, so soft, so calm, yet eloquent, the smiles that win, the tints that glow, but tell of days in goodness spent, a mind at peace with all below, a heart whose love is innocent! ((áhugasömum er bent á að þau ljóð sem eru notuð í þessari færslu eru: Sonnettur Shakespeare númer 18 og 76, og She Walks in Beauty eftir Lord Byron))

Að ógleymdri klassíkinni í What’s New Pussycat: Your face is pale, as the autumn moon!

Í það minnsta ekki eins subbulegt og að klæmast yfir símann. Í það minnsta fyndist mér huggulegra að liggja í rósabaði, grátandi yfir munarljóðum, en sitja rúnkandi mér á klósettinu við að símamærin slengir af sér þvengnum og hrærir í keraldi sínu. Vonum samt að þjónusta þessi færi ekki út í: O! know, sweet love, I always write of you, and you and love are still my argument; so all my best is dressing old words new, spending again what is already spent: for as the sun is daily new and old, so is my love still telling what is told. -Já, jááá!!! Haltu áfram, druslan þín! Hvernig blómstra rósirnar, hvernig?!!

Hef varla getað hugsað um annað en kertafleytinguna í minningu Hiroshima og Nagasaki við Reykjavíkurtjörn í allan dag; hún hefur valdið mér ómældum hughrifum, jafnvel áður en ég fór til að vera viðstaddur. Raunar, þegar á staðinn var komið, var helst til mikið rætt um skáldskap og pólitík. Sem betur fer hef ég þó enn ekki glatað þeirri tilfinningu sem hefur fyllt mig bróðurpartinn úr deginum, tilfinningu sem mig langar að vinna með og móta í sköpunarverk. Það er hræðilegt, það sem Truman skipaði fyrir, og afleiðingarnar sorglegar. Og það er erfitt að finna andagift í slíkum voðaverkum

Í það minnsta má reyna að koma í veg fyrir að þetta gerist aftur. Kvöld sem þessi eru til þess að minna okkur á að fólk lét lífið í þessu voveiflegasta hryðjuverki mannkynssögunnar, fólk eins og við, fólk sem enn glímir við afleiðingarnar - geislun, vansköpuð börn, alvarlega og langvinna sjúkdóma. Fólk dó. Það er ennþá að deyja. Það mun halda áfram að deyja ((Samkvæmt þessari heimasíðu eru þrjár gerðir úranísótópa, með helmingunartíma frá um 4,5 milljarða ára til um 244 þúsunda ára. Ég skal ekki fullyrða um helmingunartíma auðgaðs úrans. Helmingunartími plútons er aftur á móti um 24.000 ár samkvæmt þessari heimild. Þykist ég ekki sérfróður, en það mun víst vera úran sem helst hefur verið notað.)). Engum veitir af að vera minntur á það, og engum er skotaskuld úr því að votta virðingu sína. Að fleyta kertum er ekki mikið, en það er það minnsta sem við getum gert.

Íbúar Hiroshima og Nagasaki dóu fyrir að fæðast í landi sem átti í stríði. Það eitt og sér er í senn sorglegt og ósanngjarnt. Gleymum því ekki heldur að kjarnorkuvígbúnaður er enn í fullu fjöri, og enn eru ríkisstjórnir sem segjast ekki munu veigra sér fyrir því að beita slíkum vopnabúnaði. Þar sem eru skotmörk er fólk. Fólk eins og ég, fólk eins og þú, fólk eins og börnin þín. Um stríð hef ég ýmislegt að segja, en hvað snertir notkun kjarnorkuvopna, guð, mér fallast hendur.

Hitti hana Brynju mína Vals fyrir utan Kringluna, sem gerðist svo elskuleg að skutla mér heim. Ennþá sami hrakfallabálkurinn, nú aðeins nýbúin að brjóta úr sér framtönn á franskbrauði. Jiminn eini, en alltaf jafn æðisleg þrátt fyrir klunnaskapinn.

Reyndist hún þegar á Öldugötuna var komið vera frænka mannsins á hæðinni fyrir neðan. Það vantar ekki raðir tilviljana, nú býr yfirmaður minn á bókasafninu, sem einnig er skyld móður mágkonu minnar auk þess að hafa unnið með henni, á hæðinni fyrir ofan mig. Alræmdi stærðfræðikennarinn úr MS, hann Gísli, býr svo í næsta húsi. Það gera sömuleiðis margir margir aðrir, sem mig óraði ekki fyrir að byggju hér þegar ég flutti inn: Dögg Hugos vissi ég af, svo er Ásgeir H., Ugla Egils, Fífa Finns, Sverrir Jakobs og hvadfornoget, en þá erum við raunar komin í næstu götu.

Gat loksins haldið áfram með An Artist of the Floating World í gær. Alveg er Ishiguro magnaður í að byggja upp stemningu. Eftir því sem lengra líður á bókina verður sögumaður áræðnari og öruggari um sjálfan sig, en frásögn hans sjálfs dregur aftur á móti úr fullvissu lesandans um stöðu og ágæti sögumanns. Ætli mætti ekki kalla þetta helsta einkenni hans sem rithöfundar. Því miður fór hann dáldið geyst með þetta í When We Were Orphans, svo mjög að oft langaði mig helst til að skalla vegginn þegar líða tók á seinni hluta bókarinnar. Hérna tekst honum talsvert betur að spúka lesandann undir rós. Mikil snilld. Get ekki beðið eftir að klára hana!

Þetta hefur nú verið meiri helgin, er fullkomlega búinn á því eftir hana, og mörgum krónum fátækari. Nú gildir að ná sér aftur upp í lestrinum, þyrfti að klára þessa Ishigurobók sem fyrst, er skyndilega kominn með gríðarlega löngun til að leggjast á fullu í Þórberg. Ýmsar bækur á leslistanum þar: Sálmurinn um blómið, Rauða hættan, Suðursveitarbækurnar. Líklega byrja ég á Sálminum og les svo Kompaníið hans Matthíasar. Eftir viðtalsbókina hans Gylfa við Margréti hef ég fengið aukinn áhuga á svoleiðis bókmenntum. Aldrei að vita nema ég taki törn bara í að stúdera þær.

Sá svo brot úr hryllingsmyndinni Dreamcatcher áðan, eftir sögu Stephens King. Þar var maður að hægja sér þegar skrímsli stökk upp úr klósettinu og beit hann í rassinn. Ekki alveg minn mesti ótti í lífinu, en maður kannski hefur það svona bakvið eyrað næst þegar náttúran kallar. Freudíska bókmenntagreiningin myndi svo kannski leyfa þá túlkun að hér sé um bældar æskuminningar höfundar að ræða.

Í öllu falli hefur mér nú tekist að ræða Þórberg Þórðarson og Stephen King í sömu bloggfærslu. Samanburður á þeirra verkum tæki áreiðanlega aldrei langt útfyrir gálgahúmor. Fyrir utan auðvitað yfirgripsmikla þekkingu beggja á hryllingi hversdagslegra martraða - Þórbergur lætur hrökkál úr tjörninni bíta sig í besefann en King lætur skrímsli í klósetti bíta náunga í rassinn. En þetta var nú gálgahúmor, mikil ósköp.

Það eru óendanlega margar leiðir sem ég hefði getað farið við að skrifa síðustu færslu, samt varð þessi nálgun ofaná. Hvers vegna ætli það sé?

Sit núna á Prikinu við yfirferð á handriti. Ekki til að drekkja sjálfum mér í tilgerð, heldur vegna þess að enn hef ég ekki hunskast til að kaupa mér kaffivél. Skrifa ekki mikið án þess. Sjáum hvort andinn láti nokkuð sjá sig hér í bítlaómi og enskurómi Íslendinga sem neita að mæla á eigin tungu. Njörður P. Njarðvík á vappinu hér fyrir utan. Kannski blæs nærvera hans mér sjálfri lýrík allífsins í brjóst.

Hér eru annars komin hugrenningatengsl, vegna umfangsmikilla skrifa Njarðar í Morgunblaðið: Friðrik Erlingsson skrifaði á dögunum grein í Moggann um „ofbeldismengun“. Undir greininni stóð að höfundur stundaði ritstörf, sem er ekki fjarri lagi, því hann er rithöfundur. Ætli starfsfólki Morgunblaðsins þyki Friðrik ekki nógu verðugur titilsins? Nema sé það meðvituð tilraun Friðriks sjálfs til að fjarlægja sjálfan sig listinni; það virðist enda vera hægt að afgreiða málflutning listamanna á einu bretti, með því að opinbera þá meinlegu staðreynd að þeir séu „bara listamenn“. Þar með hljóta þeir sjálfkrafa að vera eitthvað vangefnir.

Einmana kvöld í vesturbænum, svalir sem vísa út í sívalan bakgarð skýldum af röðum húsa, sem hverju virðist hafa verið hróflað upp án tillits til þess sem var fyrir. Sígarettureykurinn liðast sundur í vindinum, sem ber til mín harmi brostna saxófóntóna að sunnan, leikna af einum íbúanna út um þakglugga í grenndinni. Áreiðanlega saknar hann einhvers.
Skammur tími uns rauðvínsflaskan verður opnuð, Chile í bland við reykvíska kvöldstemningu. Það er laugardagskvöld á hjara veraldar, en enginn er í bænum.

Síðan ég flutti í 101 hefur aðeins ein manneskja vogað sér að hafa á orði að ég sé orðinn „miðbæjarrotta“, annars var Kópavogskóbran nærri búin að keyra mig til síns illa bæjarfélags í gærkvöldi. Hvað alla aðra snertir virðist engum detta annað í hug en ég hafi búið alla ævi í bænum. Nema vesturbæjarkettirnir, ekki einn einasti hverfisköttur virðist treysta þessum nýjasta nágranna sínum, enda óvanir svo stórum rottum. En það er munur að vera orðinn rotta og ekki Laugarneslæmingi. Vogajakuxi hef ég aftur á móti ekki verið í sextán ár heil þótt ég hafi verið þar tíðurgestur, en Grafarholtsgreifinginn faðir minn þarf ef til vill að venja sig við breyttar aðstæður.